فهرست و عناوین کلی وبلاک

۱-خیر مقدم    ۲-چهل حدیث منتخب اعتقادی، اخلاقی واحکام شرعی	۵-مشروح سخنرانی داکتر سجادی در سمینار حاکمیت ملی و تعاملات بین المللی    ۶-سخنرانی استاد محقق	۱۲-مدیریت درجامعه ما به کدام معناست
۳-انسجام و وحدت در قر آن کریم  ۴-موانع وجالشهاي وحدت وهمبستگي جوامع اسلامي ۵-ویژگی­های شخصیتی افراد کارآفرین	۷-سخنرانی استاد زاهدی ۸-افغانستان و بحران سوء تغذيه ۹--مدیریت درجامعه ما به کدام معناست.	منشور سازمان ملل متحد
مجله راه برد نو: ۱-سر مقاله (چشم ها را باید شست     ۲-یک حادثه و دو حاشیه     ۳-گفتگو با آقای علومی	۱۰-نقش علم و دانش در فقر زدایی ۱۱-اسلام وسکولاریسم	شیخ العارفین حیکم سنائی غزنوی رباعیات از سنایی غزنوی  برگزاري همايش بزرگداشت از « سنايي غزنوي
۴ -گزارشی مشروح از سمینار حاکمیت ملی وتعامل بین المللی در دانشکده طب دانشگاه(پوهنتون) کابل	هفته وحدت گرامی باد	قانون اساسي افغانستان متن کامل قانون انتخابات افغانستان جغرافياي طبيعي افغانستان

تبريك ميلاد نور

پيشاپيش ميلاد حضرت خاتم انبيا‍ء محمد مصطفي(ص) حضرت امام جعفر صادق(ع) را تبريك عرض مي كنم قال رسول الله (ص): ما آمن بـى مـن بات شبعان و جاره جائع و ما مـن اهل قـريه يبيت و فيهم جائع لا ينظر الله اليهم يوم القيمه.(1) به مـن ايمان نياورده كسـى كه سير بخـوابـد و همسايه اش گرسنه باشـد, و اهل يك آبادى كه شب را بگذرانند و در ميان ايشان گرسنه اى باشد, خـداوند در روز قيامت به آنها نظر رحمت نيفكند. ـ 1اصول كافى, ج 4,ص 493.

فیصله قبلی باطل است و وعده ها دروغ بود !

بسم الله الرحمن الرحيم

اعلاميه ي وزارت تحصيلات عالي درپيوند به حل معضله ي اخير
دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه کابل:

طوريکه هموطنان عزيز اطلاع دارند، چندي قبل شماري از محصلان دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه کابل باتوسل به تحصن، خواستار رسیدگی به مشکل هاي خود شده بودند و از سوي ديگر تعدادي از استادان و محصلان دانشگاه کابل در واکنش به چگونگي رسیدگی به مشکل محصلاني که چندي پيش تحصن کرده بودند، خواستار حل عادلانه ي مشکل پيش آمده شدند.

هيات رهبري وزارت تحصيلات عالي به منظور رسیدگی نهایي به قضيه ي دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه کابل، امروز چهارشنبه هشت جوزا در نشست مشترکي که باحضور اکثريت عضوهاي شوراي علمي دانشگاه هاي مرکزي و هيات رهبري وزارت تحصيلات عالي داشت چنين فيصله نمود:

1) حل هرگونه موضوع هاي علمي و اکادميک تحصيلي در صلاحيت موسسه هاي تحصيلات عالي مي باشد و تنها وزارت تحصيلات عالي و موسسه هاي تحصيلات عالي مرجع قانوني براي تصميم گيري در مورد سرنوشت آموزشي محصلان و سرنوشت اکادميک استادان اند، بنابراين از نهاد هاي غير مسوول و گروه هاي سياسي تقاضا مي شود که به بهانه ي حل مشکل محصلان، دست به تحريک و مداخله نزنند.

2) انفکاک ریيس و يک تن از استادان دانشکده علوم اجتماعي که از سوي بعضي از رسانه هاي همگاني انعکاس يافته است، صحت ندارد.

3) براي رسیدگی به مشکل پيش آمده، دوکميسيون به نام هاي کميسيون حقيقت ياب و کميسيون مصالحه مرکب از استادان بي طرف و نمايندگان محصلان و استادان دانشکده علوم اجتماعي ذيدخل در قضيه تشکيل شد، اين کميسيون ها قرار است خواست هاي طرف هاي قضيه را همه جانبه بررسي نمايند و در مورد عادلانه، بي طرفانه و برمبناي معيارهاي علمي و اکادميک داوري کنند.

4) کميسيون هاي تشکيل شده مکلف شدند که حداکثر از تاريخ ايجاد، طي ده روز کارهاي خود را نهايي کنند.

5) تازمان نهایي شدن کار کميسيون هاي ياده شده، هيچ کس نبايد به نام دفاع از حق طرف هاي قضيه، روند تدريس در دانشگاه ها را اخلال کند.

6) تدريس در دانشگاه کابل از روز شنبه 11جوزا به صورت عادي ادامه مي يابد.

تاريخ: 8 جوزا 1392

اعتصاب دانشجویان، بالاخره نتیجه داد

بیش از هشتاد دانشجوی معترض دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه کابل، پس از هشت روز، به اعتصاب غذایی خود پایان دادند.
اعتصاب کنندگان نسبت به تبعیض، تعصب، قانون شکنی، بی عدالتی و بد اخلاقی در دانشکده علوم اجتماعی اعتراض داشتند.
دانشجویان معترض خواستار برکناری غلام فاروق عبدالله رییس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه کابل و فیصل امین از استادان این دانشکده شدند و در نهایت فرمان برکناری غلام فاروق عبدالله رییس دانشکده علوم اجتماعی و امین فیصل استاد این دانشکده ابلاغ شد. دانشجویان اعتصاب کننده که حرکت شان با حمایت گسترده جامعه مدنی، دانشجویان دیگر دانشگاه ها و شخصیت های سیاسی و اجتماعی روبرو شد، خواستار ایجاد اصلاحات جدی در سیستم درسی دانشگاه کابل شدند.

ذكر (ياد خدا)

قال الله الحكيم : (الا بذكر الله تطمئن القلوب )(رعد: آيه 28) آگاه شويد كه تنها به ياد خدا دلها آرامش پيدا مى كند.
قال الله الموسى عليه السلام لا تدع ذكرى على كل حال

خداوند به حضرت موسى فرمود: در هيچ حال يادم را فراموش و رها مكن .
شرح كوتاه :
ياد حق آنهم با حضور قلب ، غايت همه عبادات است . هر ذاكرى كه در دل و در عمل به مذكور عالم يعنى خداوند توجه داشته باشد به مقامى مى رسد كه شيطان بر او چيره و غالب نتواند بود.
اگر زبان ذكر گويد: اما قلب غافل باشد اثرش كم است . اگر ذاكر به ذكر خود توجه كند باعث عجب مى شود.
پس لازم است با ياد او، خود را در جنب نعمتهاى او قاصر و ناچيز - اصلا هيچ - ببيند، و از حق تقاضا كند كه در هيچ حالى از يادش او را غافل نكند و به محبتش ، يادش را افزون كند.

انتخاب دبیرکل جدید سازمان همکاری اسلامی

ˈمحمد مرسی،ˈ رییس جمهوری مصر در جلسه پایانی نشست سازمان همکاری اسلامی در قاهره از انتخاب ˈایاد مدنیˈ به عنوان دبیرکل جدید این سازمان، خبر داد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، مدنی وزیر پیشین حج، فرهنگ و اطلاع رسانی عربستان جانشین ˈاکمل الدین احسان اوغلوˈ شد.
دوره دبیر کلی ˈاکمل الدین احسان اوغلوˈ اواخر سال جاری میلادی پایان می پذیرد. وی از سال ۲۰۰۵ دبیر کل سازمان همکاری اسلامی بوده است.
ایاد مدنی (۶۷ ساله) که سر دبیرروزنامه سعودی گزت میباشد دهمین دبیر کل سازمان همکاری اسلامی است.
مقر سازمان همکاری اسلامی در عربستان است.
نشست دو روزه سران سازمان همکاری اسلامی عصر دیروز در قاهره به کار خود پایان داد.

متن کامل بیانیه نهایی اجلاس تهران

متن بیانیه شانزدهیمن نشست سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در تهران در تاریخ 9 – 10 سنبله 1391 به این شرح است:

ما سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد در شانزدهمین نشست خود در نهم و دهم سنبله 1391 در تهران، جمهوری اسلامی ایران، گرد هم آمده ایم و شرایط بین المللی را با هدف کمک موثر به حل مشکلات عمده ای که موجب نگرانی همه کشورهای عضو جنبش و کل بشریت است، مرور کردیم و با الهام از بینش، اصول و اهداف جنبش عدم تعهد که در کنفرانس های واندونگ (1955) و بلگراد (1961) مورد تاکید قرار گرفته اند و مبنای تلاش هایمان برای دستیابی به جهانی توام با صلح، برابری، همکاری و رفاه برای ملت ها هستند و نیز با تمسک به تجارب جنبش در گذشته و توان بالقوه کنونی آن، با تاکید مجدد بر اینکه جنبش، اصول و اهداف جنبش عدم تعهد و شرایط کنونی بین المللی همچنان معتبرند، با تکیه بر دستاوردهای گذشته جنبش در مبارزه بر علیه امپریالیسم، استعمار، استعمار نو، نژادپرستی، آپارتاید، استکبار و تمامی اشکال مداخله خارجی، تجاوز، اشغال، سلطه جویی و تاکید بر لزوم کنارماندن از ائتلاف های معطوف به قدرت و رویارویی ها که همچنان محورهای اصلی در سیاست های جنبش خواهند بود، با تجدید عهد با اصول و اهداف جنبش عدم تعهد و نیز تعهد به تلاش در جهت کمک سازنده برای افکندن طرحی نو در روابط بین المللی بر مبنای اصولی همچون همزیستی مسالمت آمیز، همکاری منصفانه بین ملت ها و حق برابری کشورها، با تاکید بر اصول شامل: حاکمیت ملی کشورها برابری دولت ها، تمامیت ارضی کشورها و عدم دخالت در امور آنها؛ با اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری ازاقدامات تجاوزکارانه و دفع این اقدامات یادیگر انواع نقض صلح، تشویق و ترغیب همگان به حل و فصل اختلافات بین المللی به طرق صلح آمیز یا به هر طریقی که صلح و امنیت بین المللی و عدالت به خطر نیفتد؛ ضمن خودداری از تهدید و یا استفاده از زور بر علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور به هر طریقی که مغایر اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد باشد، با توجه به نکات فوق اعلام می کنیم:

ادامه نوشته

پیام تسلیت

بسمه تعالی
انا لله وانا الیه راجعون
شهادت مظلومانه رئیس شورای ولایتی غزنی جناب صاحب شاه قاضی وهمراه گرامی وی صاحب شاه را  به خانواده داغدار وبرادران آن دومرحوم تسلیت عرض می کنم واز خداوند متعال برای آنان غفران وبرای باز مانده گان آنان صبر واجر مسئلت دارم امیداست که قالتین آنان به سزای اعمال شان برسند.

رشوه وفساد ادراي ازمنظر اسلام

شهادت افراد ملکی توسط نیروی های امریکایی

 باکمال تأسف وتأثر شب گذشته در تاریخ ۱۴ /10 89 در اثر تهاجم خود سر وشبانه نيروي هاي امريکايي  در منطقه سوخته علوداني  مربوط به ولسوالی ناهور غزني سه نفرمردم ملکی به شهادت مي رسند ما این حادثه در دناگ  را محکوم نموده واز حکومت جمهوری اسلامی افغانستان خواهان رسیدگی به این جنایات وعاملین این عمل به سزای اعمال شان برسند. 

ونگذاریم که هرروز افراد بی گناهی در اثر اشتباهات نیروی های اشغال گر مردم بی دفاع وبی گناه گشته وزخیمی شوند.

پیوند دل ها

سال روز ازدواج مولی الموحیدین امیرالموء منین حضرت علی بن ابی طالب (ع) با فاطمه رهرا (س)دخت پیامبر گرامی اسلام مبارک باد

 

قانون احزاب

ادامه نوشته

منشور سازمان ملل متحد

ادامه نوشته

متن کامل قانون انتخابات افغانستان

ادامه نوشته

عید نوروز

_{فرارسیدن سال نو ۱۳۸۸ هجری شمسی برتمام وطن داران ودوست داران نوروز باستان مبارک باد.}

یامقلب القلوب والابصار یامدبراللیل والنهاریامحول الحول والاحوال حول حالناالی احسن الحال 

 

هفته وحدت گرامی باد

_{قرآن مجيد   مى‏فرمايد  وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعا وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ اذْ كُنْتُمْ اعداءً فَألَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اخْوانا وَ كُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النّارِ فَانْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِك يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ اياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ [ آل عمران/ 103] همگى به ريسمان خدا ) قرآن و اسلام و يا به ريسمان ولايت و...( چنگ زنيد و پراكنده نشويد و نعمت خدا را بر خود به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد و او در دلهاى شما الفت ايجاد كرد و به بركت نعمت او برادر شديد، و شما برلب حفره‏اى از آتش بوديد، خدا شما را از آنجا برگرفت )و نجات داد(. اينچنين خداوند آيات خود را براى شما آشكار مى‏سازد، شايد هدايت شويد.}

_{میلاد باسعادت پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) واما م جعفر صادق (علیه السلام )برتما مسلمانان جهان مبارک باد.}  

_{هفته وحدت  گرام باد}

 

رباعیات از سنایی غزنوی

ادامه نوشته

برگزاري همايش بزرگداشت از « سنايي غزنوي »

همايش بزرگداشت از شخصيت سنايي غزنوي در دانشگاه كابل برگزار شد.
در اين محفل تعداد زيادي از استادان دانشگاه كابل دانشجويان و روشنفكران حضور داشتند.
پوهاند داكتر قديم ، استاد عبدالعلي كوهي، استاد رفعت، پوهاند شونوال ، استاد ظهوري وتني چند از دانشجويان رشته زبان دري پيرامون ابعاد شخصيت وجايگاه علمي وادبي حكيم سنايي به سخنراني و خوانش شعر پرداختند.
پوهاند داكتر قديم استاد دانشگاه كابل با تمجيد از جايگاه والاي ادبي حكيم سنايي خاطر نشان كردند كه، حكيم سنايي نه تنها اديب وشاعر بلكه حكيم ودانشمند در علوم فقهي، ستاره شناس و ... بودند كه آثار فراواني از ساير علوم نيز در اشعارشان بازتاب يافته است.
پوهاند بنوال استاد ادبيات عرفاني دانشگاه كابل نيز با تاكيد بر وفور دانش حكيم سنايي به بررسي آثار ادبي و عرفاني سنايي پرداخته وافزودند كه شاهكار عرفاني حديقة الحقيقة سنايي عزنوي فراتر از دانش فقهاي خراسان بود، و اولين شخصيتي است كه با كمال همت ورزي به بنيانگذاري ادبيات عرفاني در ادبيات فارسي دري پرداخت.
همچنين، آقاي جهانشاهي رايزن فرهنگي جمهوري اسلامي ايران بر پويايي فرهنگ وتمدن فارسي وبازنگري در انديشه هاي بزرگاني چون حكيم سنايي تاكيد كردند.
وي، اشعاري از حكيم سنايي را در مورد اهميت وفراگيري دانش بيان كردند و آن را پيامي پويا ونو همانند اينكه در سال 1387 خورشيدي گفته شده، قلمداد كرد وخواستار گسترش پيوندهاي فرهنگي ودوستي ميان كشورهاي هم فرهنگ شدند.
منبع : خبرگزاري صداي افغان(آو) كابل

جغرافياي طبيعي افغانستان

ادامه نوشته

شیخ العارفین حیکم سنائی غزنوی

سنائی غزنوی

ابوالمجد مجدود بن‌ آدم‌ موسوم‌ به‌ سنائي‌ غزنوي‌ از شعراي‌ معروف‌ افغانستان درقرون‌ پنجم‌ وششم‌ هجري‌ مي باشد كه در سال‌ 473 ه.ق‌ در شهر غزنين‌ به‌ دنيا آمد. وي‌ در آغاز جواني‌ شاعري‌ درباري‌ و مداح‌ مسعود بن‌ ابراهيم‌ غزنوي‌ و بهرام‌ شاه‌ بن‌ مسعود بود، ولي‌ پس‌ از سفر به‌ خراسان‌ و اقامت‌ چند ساله‌ در اين‌ ولايت و ملاقات‌ با مشايخ‌ تصوف‌ تغييري‌ اساسي‌ در روحيات‌ و اخلاقيات‌ او ايجاد شد و در نهايت‌ به‌ زهد و انزوا و تأمل‌ در حقايق‌ عرفاني‌ روي‌ آورد. از اين‌ زمان‌ شخصيت‌ حقيقي‌ اين‌ شاعر بزرگ‌ آشكار گشت‌ و به‌ سرودن‌ قصائد معروف‌ خود در زهد و عرفان‌ و وعظ و ايجاد منظومه‌ هاي‌ مشهور پرداخت‌. سنائي‌ در طريقت‌ و سير و سلوك‌ مريد شيخ‌ ابو يوسف‌ يعقوب‌ همداني‌ بود و مولانا جلال‌ الدين‌ رومي با وجود كمال‌ فضل‌ ،خود را از متابعان‌ و پيروان‌ او دانسته‌ است‌.وي‌ يكي‌ از بزرگ‌ترين‌ شاعران‌ ادب پارسی دری و معروف‌ ترين‌ شاعر صوفي‌ و بنيانگذار اين‌ فن‌ بشمارمي‌ رود كه‌ در سبك‌ شعر پارسي‌ و ايجاد تنوع‌ و تجدد در آن‌ نقش‌ بسزائي‌ ايفا نموده‌ است‌.سنائي‌ پس‌ از بازگشت‌ از سفر مكه‌ مدتي‌ در بلخ‌ بسر برد واز آنجا به‌ سرخس‌ و مرو و نيشابور رفت‌. وي‌ در هر مكان‌ مدتي‌ به‌ سير و سلوك‌ و عرفان‌ پرداخت‌ و سرانجام‌ درغزنين‌ در سال‌ 545 ه.ق‌ درگذشت‌. سنائي‌ در دوره‌ اول‌ فعاليت‌ هاي‌ ادبي‌ خويش‌ شاعري‌ مداح‌ بود، روش‌ شاعران‌ غزنوي خاصه‌ عنصري‌ و فرخي را تقليد مي‌كرد. در دوره‌ دوم‌ كه‌ دوره‌ تغيير حال‌ و تكامل‌ معنوي‌ او بود به‌ معارف‌ و حقايق‌ عرفاني‌ و حكمي‌ و انديشه‌ هاي‌ ديني‌، زهد كه‌ با بياني‌ شيوا و استوار ادا ميشد پرداخت‌ و در نوع‌ خود اولين‌ شاعر پارسی دری‌ پس‌ از اسلام‌ بشمار مي‌رود كه‌ حقايق‌ عرفاني‌ و معاني‌ تصوف‌ را در قالب‌ شعر به‌ كار برد. سنائي‌ براي‌ اثبات‌ مقاصد خود و اصطلاحات‌ وافر و علمي‌ از علوم‌ مختلف‌ زمان‌ كه‌ در همه‌ آنها صاحب‌ اطلاع‌ بوده‌ استفاده‌ كرده‌ است‌ و لذا بسياري‌ از ابيات‌ او دشوار و محتاج‌ شرح‌ و تفسيراست‌. اين‌ روش‌ كه‌ سنائي‌ در پيش‌ گرفت‌ مبدأ تحول‌ بزرگي‌ در شعر پارسي‌ دری شد و يكي‌ از علل‌ انصراف‌ شعر از امور ساده‌ و توضيحات‌ عادي‌ و توجه‌ شعرا به‌ مسائل‌ مشكل‌ وسرودن‌ قصائد طولاني‌ در زهد، خطابه‌، حكمت‌، عرفان‌ و اخلاق‌ از اين‌ زمان‌ آغاز شد. از شعراي‌ معاصري‌ وي‌ مسعود سعد سلمان‌، عثمان‌ مختاري‌، سيد حسن‌ غزنوي‌، معزي‌ انوري و سوزني‌ را مي‌ توان‌ نام‌ برد.

 آثار : مهمترين‌ آثار سنايي‌ غزنوي‌ عبارت‌ است‌ از: - حديقه‌ الحقيقه‌ و شريعه‌ الطريقه‌ - سير العباد الي‌ المعاد - ديوان‌ قصايد و غزليات‌ - عقل‌ نامه‌ - طريق‌ التحقيق‌ - تحريمه‌القلم‌ - مكاتيب‌ سنائي‌ - كارنامه‌ بلخ‌ - عشق‌ نامه‌ - سنائي‌ آبا

 سوداي توان بي سر وسامان كرد

عشق تو مرا زنده اي جاويدان كرد

لطف وكرمت جسم مرا چو جان كرد

در خاك عمل بهتر از اين نتوان كرد

به نقل از افغانستان عزیز خانه هر افغان(pamir.blogfa.com)

قانون اساسي افغانستان

ادامه نوشته

ویژگی­های شخصیتی افراد کارآفرین

 محمد محسن سعیدی

مقدمه؛

موضوع کارآفرینی در عرصۀ مدیریت امروز از اهمیت بی اندازه­ای برخوردار است ؛ اندیشمندان بسیاری دربارۀ آن سخن گفته­اند، تحقیقات ویژه و گسترده­ای در مورد آن انجام شده است و سایت­های زیادی به زبان­های مختلف در زمینۀ آن فعالیت می­کنند. نگاه اجمالی به تاریخچۀ کارآفرینی نشان می­دهد که هر قدر به زمان حال نزدیک تر شویم توجه بیشتر اندیشمندان را به این مقوله شاهد خواهیم بود.

گستردگی این موضوع به حدی است که پرداختن به همۀ ابعاد و جوانب آن در یک کتاب هم غیر ممکن به نظر می­رسد. از این رو در نوشتۀ حاضر فقط به ارائۀ سیمایی از کارآفرینی با رویکرد صفات ممیزه (ویژگی­های کارآفرینان) پرداخته می­شود امّا برای کامل­تر شدن مقاله چاره­ای از طرح برخی مطالب مقدماتی نیست. بنابراین، نوشته شامل سه بخش «کلیات و مفاهیم» ، «ویژگی­های افراد کارآفرین» و «تکمله و نتیجه­گیری» خواهد بود.

 

بخش نخست ؛ کلیات و مفاهیم

پرسش اصلی در این تحقیق آن است که «ویژگی­های شخصیتی افراد کارآفرین چیست». در این پرسش چند واژۀ کلیدی وجود دارد که باید به شرح آن­ها بپردازیم.

 

مفهوم ویژگی؛

ویژگی از کلمۀ «ویژه» مشتق شده که یک لفظ پهلوی و به معنی «خاص و مخصوص» است[1].

معنی این واژه برای اغلب اهل دانش و سواد روشن است امّا تذکر آن در این جا بدین لحاظ ضروری است که گاهی دیده شده است برخی از مردم یا حتی برخی از نویسندگان آن را به معنی مطلقِ اوصاف یک شیئ به کار می­برند و این استعمال از دقت علمی برخوردار نیست.

بنابراین وقتی سخن از ویژگی­های کارآفرینان است باید به دنبال صفاتی باشیم که مخصوص این گروه از مردم است. در این جا نکته­ای ضمنی نیز به دست می­آید و آن این است که ویژگی شخصیتی، گاهی مربوط به یک شخص و گاهی مربوط به گروهی از مردم است.

 

تعریف شخصیت؛

در روانشناسی تعاریف بسیاری از شخصیت ارائه شده است که در این جا به چند نمونه از آن­ها اشاره می­کنیم :

1)     به همۀ ویژگی­های شناختی، هیجانی، رفتاری و جسمیِ با ثباتِ فرد ، که در چگونگی رفتار او در موقعیت­های بسیار متنوع تجلی می­کند شخصیت گفته می­شود؛ جنبۀ قابل مشاهدۀ منش یک شخص است که دیگران را تحت تأثیر قرار می­دهد.

2)     شخصیت عبارت است از مجموعۀ سازمان یافته و واحد متشکلی از خصوصیات نسبتاً ثابت و مداومی که بر روی هم یک شخص را از شخص یا اشخاص دیگر، متمایز می­سازد.

3)     شخصیت هر فرد همان الگوی کلی یا همسازی ساختمان بدنی، رفتار، علایق، استعدادها توانایی­ها، نگرش­ها و صفات دیگر اوست. بدین ترتیب می­توان گفت که منظور از شخصیت، مجموعه یا کل خصوصیات و صفات فرد است[2].

چنان که دراین نمونه ها ملاحظه می­شود همۀ  نظریه پردازان با یک تعریف واحد از شخصیت موافق نیستند امّا با تکیه بر مشترکات آن ها می­توانیم گفت که شخصیت عبارت است از الگوی نسبتاً پایدار صفات، گرایش­ها یا ویژگی­هایی که تا اندازه­ای به رفتار افراد دوام می­بخشد. به طور اختصاصی­تر؛ شخصیت از صفات یا گرایش­هایی تشکیل می­شود که به تفاوت­های فردی در رفتار، ثبات رفتار در طول زمان و تداوم رفتار در موقعیت­های گوناگون
می­انجامد. این صفات می­توانند منحصر به فرد باشند، در گروه­ها مشترک باشند، یا کل اعضای در آن سهیم باشند. ولی الگوهای آن­ها در هر فرد تفاوت دارند. بنابر این هر کس با این که به طریقی شبیه به دیگران است شخصیت منحصر به فردی دارد[3].

در مورد این که چه عواملی باعث شکل­گیری شخصیت در فرد می­شود نیز اندیشمندان از ابعاد گوناگونی بحث کرده­اند امّا به طور کلی عوامل شکل دهندۀ شخصیت را در عوامل ارثی و محیطی منحصر می­دانند[4].

 

 

 

نمودار عوامل تشکیل دهندۀ شخصیت

 

تعریف کارآفرینی؛

واژۀ کارآفرینی از کلمۀ فرانسوی Entrependre به معنای «متعهد شدن» نشأت گرفته است. بنابر تعریفِ واژه نامۀ دانشگاهی وبستر، کارآفرین ، کسی است که متعهد می­شود مخاطره­های یک فعالیت اقتصادی را سازماندهی، اداره و تقبل کند.

اقتصاد دانان، نخستین کسانی بودند که در نظریه­های اقتصادی خود به تشریح کارآفرین و کارآفرینی پرداختند. ژوزف شومپیتر، کارآفرین را نیروی محرکۀ اصلی در توسعۀ اقتصادی می­داند و می­گوید :

نقش کارآفرین، نوآوری است. از دیدگاه وی ارائه کالایی جدید، ارائه روشی جدید در فرآیند تولید، گشایش بازاری تازه، یافتن منابع جدید و ایجاد هرگونه تشکیلات جدید در صنعت ... از فعالیت­های کارآفرینان است.

کرزنر، نیز که از استادان اقتصاد دانشگاه نیویورک می­باشد کارآفرینی را این گونه تشریح می­کند :

کارآفرینی یعنی ایجاد سازگاری و هماهنگی متقابل بیشتر در عملیات بازار.

کارآفرین فردی است که مسؤولیت اولیۀ جمع­آوری منابع لازم برای شروع کسب و کار را عهده­دار است و یا کسی که منابع لازم برای شروع و یا رشد کسب و کاری را بسیج می­کند و تمرکز او بر نوآوری و توسعۀ فرآیند، محصول یا خدمات جدید می باشد. به عبارت دیگر، کارآفرین فردی است که یک شرکت را ایجاد و اداره می­کند و هدف اصلی­اش سود آوری و رشد است. مشخصۀ اصلی یک کارآفرین، نوآوری می باشد[5].

اما در یک نگاه دقیق­تر و جامع­تر، کارآفرینی امری است که از گشته­های دور تا کنون مورد توجه مردم و اندیشمندان بوده است. تنها نکتۀ قابل توجه در این زمینه آن است که در هر دوره­ای از تاریخ به مقتضای شرایط، تعریف تازه­ای یافته است[6].

برای روشن شدن این مطلب به تفاوت عناوینی که به کار آفرینان در قرن 21 داده می­شود نسبت به عناوینی که در قرن 20 به آنان داده می­شد توجه می­کنیم. این تفاوت می­تواند به گونه­ای نشان دهندۀ تفاوت در تعریف کار آفرینی نیز باشد :

 

کارآفرین در قرن 20	کارآفرین در قرن 21
برنامه ریز	دور اندیش
سازمان دهنده	رهبر
کنترل کننده	استراتژیست
با انگیزه	یادگیرنده
ریسک پذیر	مؤسس و بنیانگذار
ذی نفع	انجام دهنده
ایجادکنندۀ سود	ایجادکنندۀ ارزش

مقایسۀ عناوین کارآفرینان در قرن 20 و 21    [7]

مفاهیم مرتبط با کارآفرینی؛

به نظر می­رسد در تعاریف کار آفرینی؛ مفاهیم خلاقیت، نوآوری و انطباق از مؤلفه­های مهم پدیدۀ کارآفرینی شمرده شده است. در این جا جهت روشن­تر شدن مفهوم کارآفرینی به تعریف­های کوتاهی از این اصطلاحات می­پردازیم:

خلاقیت؛ به پدیدار شدن و تولید یک اندیشه و فکر نو اطلاق می­شود. در تعریف دیگر به مفهوم به کارگیری توانایی­های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است. برخی نیز خلاقیت را ترکیب ایده­ها یا ایجاد پیوستگی بین ایده­ها دانسته اند[8].

نوآوری؛ به کارگیری ایده­های نوینِ ناشی از خلاقیت است. در واقع نوآوری عملی ساختن ایدۀ ناشی از خلاقیت را امکان پذیر می­سازد و آن را به صورت یک محصول جدید یا خدمت تازه ارائه می­دهد. پس خلاقیت اشاره به قدرت ایجاد اندیشه­های نو دارد و نوآوری به معنای کاربردی ساختن آن افکار نو و تازه است[9].

انطباق؛ یعنی توانایی روبرو شدن با شرایط احتمالی آینده به گونه­ای که خلایی ایجاد نشود. ممکن است شرایط احتمالی آینده، فرآیند اخذ ایدۀ خلاق و تبدیل آن به محصولات، خدمات و روش­های جدید عملیات یا نوآوری و همچنین استفاده از فرصت­ها یا مواجهه با تهدیدات باشد[10].

 

بخش دوم؛ ویژگی­های شخصیتی کارآفرینان

چنان که اشاره شد نخستین رویکرد مدوّن به کار آفرینی از جانب اقتصاددانان صورت گرفته است امّا توجه آنان بیشتر به این که "کارآفرینان چه می­کنند و کارشان چه ارزشی دارد" بوده است. دومین رویکرد به این موضوع از سوی روانشناسان صورت گرفت که می­خواستند بدانند کارآفرین چه کسی است و این همان رویکرد ویژگی است که در این نوشته به آن خواهیم پرداخت. رویکرد سوم؛ دیدگاه محیط گرایان یا همان جامعه   شناسان است که نقش محیط را در پدیدۀ کارآفرینی به عنوان عامل درجه اوّل تلقی می­کند و درنتیجه تأثیر آموزش و یادگیری را در این زمینه برجسته می­سازد[11].

محیط­گرایی به طور طبیعی انتقادهایی را بر رویکرد ویژگی­ها وارد کرده امّا هرگز از اهمیت آن نکاسته است. شاید دلیل این امر آن است که رویکرد ویژگی­ها از آغاز سرستیز با عوامل محیطیِ اثر گذار بر تشکیل شخصیت کارآفرین را نداشته است و از این رو می­توان رویکرد محیط گرایی را مکملِ رویکرد ویژگی­ها شمرد.

امّا رویکرد ویژگی محور، خود به اشکال گوناگونی طرح شده است و طیفی از دیدگاه­های متنوع را در برمی­گیرد. در این جا به بیان چند نمونه از دیدگاه­های کارشناسان ویژگی­گرا می­پردازیم. این نمونه­ها در عین آن که تنوع، تکثر و نوعی تکامل آراء در این زمینه را نشان می­دهد به گونه­ای از پراکندگی و بی­نظمی و نبود بنیادهای محکم و اصولی نیز حکایت دارد.

الف) بیاگرو(Biagro) در مورد ویژگی­های کارآفرینان به ده شاخص مهم زیر اشاره کرده است :

1-    رؤیا: کارآفرینان دورنمایی از آینده دارند که در آن اهداف خود و کسب و کارشان را ترسیم می­کنند. آن­ها رؤیا پردازانی هستند که توانایی تحقق بخشی به این رؤیاها را نیز دارند.

2-    قاطعیت: کارآفرینان کارهای خود را به تعویق نمی­اندازند. آن­ها به سرعت تصمیم می­گیرند و سرعت آن­ها مهم­ترین عامل در موفقیت آن­ها است.

3-    اهل عمل: کارآفرینان به سرعت دربارۀ روش­های عملیاتی خود تصمیم می گیرند و تا آن جا که امکان دارد آن را به سرعت انجام می­دهند.

4-    عزم و اراده: کارآفرینان فعالیت­های کاری را با تعهد کامل انجام می­دهند. آن­ها حتی هنگام مواجهه با موانع به ظاهر حل نشدنی به ندرت تسلیم می­شوند.

5-    سرنوشت: کارآفرینان تمایل دارند تا مسؤول سرنوشت خود باشند تا این که آن را به کار فرمایان و افراد دیگر وابسته کنند.

6-    فداکاری: کارآفرینان خود را وقف کارشان می­کنند. آن­ها به طور خستگی ناپذیری کار می­کنند و کار سخت برای آن­ها غیر معمول نیست.

7-    دلبستگی: کارآفرینان به آنچه انجام می­دهند عشق می­ورزند. آن­ها دوست دارند تولیدات یا خدماتی عرضه کنند که مفید و مؤثر باشد.

8-    جزئیات: کارآفرینان همواره در شروع یا توسعۀ کسب و کار خود به جزئیات مهم در کارشان توجه می­کنند.

9-    پول: ثروتمند شدن انگیزۀ اولیۀ کارآفرینان نیست. پول بیشتر معیاری برای موفقیت محسوب می­شود.

10-     توزیع: کارآفرینان مالکیت یا پاداش­های ناشی از کسب و کارشان را با افراد کلیدی که در موفقیت شان سهیم بودند تقسیم می­کنند.

ب) مُرای (1938) در بازنگری ادبیات مربوط به کارآفرینی کوشش کرد تا تفاوت­های میان کار آفرینان و دیگر افراد را بر مبنای نگرش­ها و رفتارهایشان توضیح دهد:

کارآفرینان، سخت کار می­کنند و از تعهد و پشتکار قوی برخوردار هستند؛ به جای نیمۀ خالی لیوان، نیمۀ پر آن را می­بینند؛ برای انسجام و یکپارچگی تلاش می کنند؛ تمایلات رقابتی زیادی برای نشان دادن برتری خود بروز می­دهند؛ به دنبال فرصت­هایی هستند تا موفقیت­شان را بهبود بخشند؛ شکست را نوعی ابزار یادگیری تلقی می­کنند و باور دارند که می­توانند تفاوت­های بزرگی در نتایج نهایی کسب و کار و در زندگی­شان به وجود بیاورند.

ج) مک کله لند(1961) تنها سه شاخص را به عنوان ویژگی­های کارآفرینان موفق شناسایی کرده است. این ویژگی­ها عبارت بودند از:

1- رقابت جویی.

2- پذیرش مسؤولیت­های فردی برای نتایج.

3- نوآوری.

د) فرنالد وسالمن(1987) یک تحقیق تجربی بر روی 200 کارآفرین در کشور پرتقال اجرا کردند. نتایج این تحقیق نشان داد که کارآفرینان مجموعه­ای از ارزش­های ابزاری و نهایی در اختیار دارند که در جدول زیر نشان داده شده است:

 

ارزش­های ابزاری	ارزش­های نهایی
جاه طلبی	احساس لذت
روشنفکری	دوستی واقعی
درستکاری	احساس پیشرفت
برخورداری از عواطف انسانی	زندگی راحت
برخورداری از قوۀ تخیل قوی	رستگاری

ارزش­های ابزاری و نهایی کارآفرینان

هـ) برنز (2001) معتقد است که هفت ویژگی اصلی کارآفرینان عبارت است از:

1-   فرصت طلبی و بهره برداری از تغییر برای کسب سود.

2-   نوآوری و استفاده از آن به عنوان ابزار اولیه برای ایجاد و بهره برداری از فرصت­ها.

3-   اعتماد به نفس.

4-   قاطعیت و فعالیت زیاد همراه با سطح بالای انرژی.

5-   خود انگیختگی.

6-   دور اندیشی و قوۀ تشخیص.

7-   تمایل به پذیرش ریسک­های بالا و زندگی بامیزان زیادی از عدم قطعیت.

و) توماس(2004) ده ویژگی کارآفرینان را در قرن 21 چنین عنوان می­کند:

1) شناسایی و استفاده از فرصت­های سودآور.

2) کاردانی و تدبیر.

3- خلاقیت.

4- دورنماسازی.

5- تفکر مستقل.

6- سخت کوشی.

7- خوش بینی.

8- نوآوری.

9- ریسک پذیری.

10- رهبری.

چنان که در این نمونه­ها به خوبی قابل احساس است نوعی از پراکندگی بر دیدگاه­های ویژگی محور در این زمینه حاکم است. شاید بتوان این امر را به مکتب­های مختلف روانشناسی مرتبط دانست امّا بیشتر شاخص­ها ترکیبی از ویژگی­های شناختی، نگرشی و رفتاری را عرضه داشته­اند[12].

شاید همین امر سبب شده است که بلیک من و همکارانش دست به پالایش و تلخیص آرای صاحب نظران بزنند و نقاط برجستۀ آن­ها را در جدولی که ارائه می­شود نشان بدهند. توجه دقیق به این جدول نشان می­دهد که علی رغم پراکندگی موجود در این نظریات، نقاط مشترکِ عمده­ای نیز در آن­ها دیده می­شود.

جالب این است که نقاط مشترک مورد نظر، در دیدگاه­هایی که پس از مقطع مورد مطالعۀ بلیک و همکارانش ابراز شده­اند نیز دیده می­شود. این نقاط مشترک را که عبارت اند از: خلاقیت و نوآوری، ریسک پذیری، و نیاز به موفقیت، باید سه ضلع اصلی رویکرد ویژگی­ها به شمار آورد.

 

 

کارآفرینی

خلاقیت و نوآوری

نیاز به موفقیت

ریسک­پذیری

 

 

 

 

 

امّا جدولی که بلیک و همکارانش از دیدگاه صاحب نظران مختلف ارائه داده­اند شامل دورۀ زمانی 1848 تا 1995 می­شود و از این قرار است:

 

ردیف	نام­صاحب نظر	سال	ویژگی­های کار آفرینان
1	میل	1848	پذیرش ریسک های حساب شده
2	شومپیتر	1934	خلاقیت و نوآوری
3	مک کله لند	1961	نیاز به موفقیت و ریسک­های حساب شده
4	پیکل	1964	تعهد، اراده و پشتکار
5	کیبی	1971	پذیرش ریسک­های حساب شده
6	آبودو هورنادی	1971	نیاز به موفقیت، خلاقیت و نوآوری، تمایل به استقلال
7	برلند	1974	پایداری در حل مشکلات، جست و جوی بازخورد، مرکز کنترل درونی
8	هال	1980	نیاز به موفقیت
9	سکستون	1980	تحمل شکست، انرژی بالا، ریسک پذیری
10	بروکهاس	1982	ریسک پذیری، پایداری در حل مشکلات، جست و جوی بازخورد، مرکز کنترل درونی
11	دیزورابینسون	1984	تمایل به برنامه ریزی
12	تیمونز	1985	پذیرش ریسک­های حساب شده، دورنماسازی، مرکز کنترل درونی
13	بوید	1986	نیاز به موفقیت
14	ویلیامز	1987	تمایل به برنامه­ریزی، تحمل ابهام، جست و جوی باز خورد، مرکز کنترل درونی، ریسک پذیری
15	کرتکو	1995	درونماسازی، قابل اعتماد بودن، اعتماد به نفس، تحمل ابهام و تیم سازی

جدول ویژگی­های کارآفرینان از دیدگاه صاحب نظران مختلف[13]

 

 

بخش سوم ؛ نقد و تکمله ؛

چنان که در این جدول به خوبی ملاحظه می­شود از دید کارشناسان ویژگی محور، کارآفرین یک موجود کاملاً آگاه و فعال است. این در حالی است که از دید روانشناسان، شخصیت افراد نتیجۀ تعامل محیط و توارث است. پس جای این پرسش باقی می­ماند که آیا کارآفرینان از قانون تشکیل شخصیت، مستثنا هستند؟

شاید همین اشکال بود که محیط گرایان را به انتقاد از رویکرد ویژگی­ها در کارآفرینی وا داشت و امروزه با توجه به دیدگاه آنان سخن از آموزش و یادگیری نظام مند کار آفرینی مطرح شده است[14].

 

شخصیت در قرآن؛

به نظر می­رسد کلید حل این مشکل در تعریف درست و جامع از شخصیت نهفته است. در قرآن کریم از شخصیت به عنوان «شاکله» تعبیر شده است: قل کل یعمل علی شاکلته؛ بگو هر کسی بر طبق شاکلۀ خود رفتار می­کند[15].

واژۀ شاکله از ریشۀ «شکل» گرفته شده و مفهوم آن به معنی «الگو» که در تعریف شخصیت از سوی روانشناسان آمده بسیار نزدیک است. مرحوم علامه طباطبایی در ذیل آیۀ فوق الذکر می­فرماید شاکله در واقع؛ فطرت (سرشت) ثانوی انسان است که به دست خودش ساخته و پرداخته می­شود. او در مورد تغییرپذیری این سرنوشت ثانوی می­گوید: تغییر آن در مجموع ممکن تلقی می­شود امّا در عمل گاهی به حدی مشکل می­گردد که مانند وقوع یک امر محال است[16].

با توجه به این مطلب می­توان گفت از میان روانشناسان، نظر اریکسون به دیدگاه قرآن کریم نزدیک­تر است. او معتقد است که رشد شخصیت انسان به صورت مرحله ای در طول عمر ادامه می­یابد امّا موفقیت آن در هر مرحله­ای متأثر از موفقیت و شکست در مرحلۀ قبل است. به نظر او جبران شکست­ها در مجموع ممکن است امّا گاهی بسیار سخت و دشوار می­شود[17].

بنابراین؛ در یک نتیجه­گیری کلی از بحث؛ چنین می­توان گفت که غفلت از موضوع یادگیری و تأثیر محیط بر کارآفرینی، اشکال بزرگی بر رویکرد ویژگی­ها در این زمینه است. اما چنین هم نیست که یادگیری کارآفرینی برای هر کسی به آسانی امکان­پذیر باشد.

نکتۀ دیگری که از نظر آنان به دور مانده، عامل توارث است؛ بدون شک هر نوع یادگیری منوط به وجود حداقلی از شرایط ارثی مانند درجۀ خاصی از هوش است.

خلاصۀ سخن این است که در امر یادگیری کارآفرینی نخست باید به استعداد ذاتی و سپس به سن و سال و طرز شکل گیری شخصیت، در مراحل قبلی رشد، توجه جدی کرد. به دیگر سخن؛ امید به آموختن کارآفرینی در مورد همه یکسان نیست و از سویی نیز با توجه به تفاوت استعدادها، کارآفرینی هم دارای مراتب و درجات خواهد بود.

امّا آنچه در توجیه کارنامۀ رویکرد ویژگی­ها می­توان گفت این است که اساساً پرسش یادگیری کارآفرینی برای آنان مطرح نبوده است تا برای آن جواب پیدا کنند. برای آن­ها مهم این بوده است که نشانه­های کارآفرینان موجود را به منظور بهره­گیری از توانایی­هایشان به دست بدهند. و انصاف آن است که در این کار موفق بوده­اند؛ یعنی
می­توان با شاخص­هایی که آن­ها ارائه کرده­اند افراد کارآفرین را در حد نیاز شناسایی کرد.

 

منابع و مآخذ

---

[1] -  معین، محمد. فرهنگ فارسی (یک جلدی) چاپ اول 1383 انتشارات ساحل.

[2] - ساعتچی، محمود. روانشناسی کاربردی برای مدیران. چاپ هشتم 1385 نشر ویرایش. ص 133.

[3] - جس فیست و جی فیست/ محمدی، سید یحیی. نظریه­های شخصیت. چاپ اول 1384 نشر روان. ص 12.

[4] - گنجی، حمزه. روانشناسی کار. چاپ اول 1383 نشر ساوالان. ص 32 تا 33.

[5] - خانۀ کارآفرینان ایران (کارآفرینی چیست)                              WWW.karafariny.com

[6] - پرداختچی، محمد حسن و شفیع زاده، حمید. کارآفرینی سازمانی. چاپ اول 1385 ارسباران. ص 91.

[7] - همان. ص 19.

[8] - سید جوادین، سید رضا. نظریه­های مدیریت و سازمان. چاپ دوم 1384 نگاه دانش. ص 141.

[9] - سید جوادین، سید رضا. نظریه­های مدیریت و سازمان. چاپ دوم 1384 نگاه دانش. ص 141.

[10] - سید جوادین، سید رضا. نظریه­های مدیریت و سازمان. چاپ دوم 1384 نگاه دانش. ص 141.

[11] - پرداختچی، محمد حسن و شفیع زاده، حمید. همان ص 20 تا 32.

[12] - شکر شکن، حسین و ... مکتب­های روانشناسی و نقد آن [ها] چاپ چهارم 1380 انتشارات سمت.

[13] - پرداختچی، محمد حسن و شفیع زاده، حمید. همان. (تمام جدول­ها و نقل قول­ها در این بخش از همین منبع است).

[14] - نوآوری نظام یافته (TRIZ) جان ترنینکو و .../ جعفری، مصطفی و ... چاپ دوم 1384 مؤسسۀ رسا.

[15] - سورۀ اسراء/ 84.

[16] - طباطبایی، محمد حسین. المیزان. چاپ اول 1417 ق مؤسسۀ اعملی بیروت. ج 13 ص 189.

[17] - فراهانی، محمد تقی. روان شناسی. (کتاب درسی دورۀ دبیرستان) چاپ پنجم 1384 ص تا 40.

 

افغانستان و بحران سوء تغذيه

سيد ادريس موسوي

تحليلي پيرامون بحران سوء تغذيه در افغانستان

در پي فرارسيدن فصل سرما گزارشها از افغانستان حاكي است كه با فرارسيدن فصل سرما و زمستان يكي از مشكلاتي كه هميشه مردم كشور ما با آن دست و پنجه نرم مي كنند بحران مواد غذايي و قحطي غذا در افغانستان است.

سازمان بين المللي ارائه كننده كمكهاي بشر دوستانه موسوم به "آكسفام" نيز در گزارش خود از افزايش بحران مواد غذايي و سوء تغذيه  در افغانستان ياد كرده از دولت هاي متعهد در قبال افغانستان خواست به تعهدات خود عمل كنند و به داد مردم اين كشور برسند

طبق گزارش اين سازمان هم اكنون جان بيش از 5/4 ميليون نفر از مردم افغانستان به دليل سوء تغذيه در معرض خطر قرار دارد

كارشناسان بر اين باورند كه در حال حاضر سوء تغذيه به عنوان يكي از مهمترين عوامل مرگ و مير در افغانستان مطرح است.

مطابق اين آمارها افغانستان با مرگ و مير يك كودك به إزاي هر 5 كودك، بالاترين آمار مرگ و مير كودكان را در جهان دارد و علاوه بر كمبود امكانات بهداشتي،صحي،درماني و آموزشي بيش از 13 فيصد از كودكان به دليل سوء تغذيه جان خودرا از دست مي دهند.مطابق اين آمارها حدود41 فيصد از اين كودكان نيز به علت اسهال و بيماري هاي گوارشي جان خود را در سنين كمتر از 5 سال از دست مي دهند.

متأسفانه امداد رساني بهداشتي و غذايي در افغانستان به دليل اوضاع نا امن اين كشور امكان پذير نيست. به علاوه كشور هاي متعهد به كمك به افغانستان نيز به دليل انجام ندادن تعهدات خود دست سازمان هاي بين المللي را درافغانستان خالي گذاشته اند.با اين وجود به نظر مي رسد كه بحران مواد غذايي و بهداشتي در آينده نزديك در افغانستان تشديد شود.

علاوه بر كمبود مواد غذايي توسعه كشت خشخاش به ميزان سه برابر بيشتر از آنچه پيش لز حضور نيروهاي خارجي درافغانستان كشت مي شد، در عمل بخش زيادي از اراضي كشاورزي و زراعي مردم افغانستان را به خود اختصاص داده و از سطح زير كشت محصولات غذايي در افغانستان كاسته است.

كارشناسان از اوضاع نا امن افغانستان وآينده مبهم آن ابراز نگراني مي كنند و از وقوع بحران انساني درافغانستان خبر مي دهند و نهادهاي بشردوستانه در كشور هاي مختلف را به افزايش حمايت هاي امدادي از مردم افغانستان فرا مي خوانند.همچنين يك كارشناس معتمد شوراي حقوق بشر سازمان ملل در گزارش خود با انتقاد شديد از بي توجهي آمريكا به مسايل و مشكلات مردمي كه تحت اشغال اين كشور قرار دارند، افزود؛كمك به ملت افغانستان اكنون وظيفه ارتش آمريكا است نه نهادهاي بشردوستانه.اما از انجا كه كوتاهي آمريكا در ايفاي وظايف خود در قبال مردم افغانستان به نابودي و فجايع انساني در‌افغانستان منجر‌مي شود  نهادهاي بشر دوستانه بايد به اقدامي عاجل در اين باره دست زنند.افزايش قيمت مواد غذايي، خشكسالي وكاهش برداشت محصولات زراعي باعث شده است كه ميليون‌ ها نفر از مردم افغانستان،در زير خط فقر قرار بگيرند.

امسال وضعيت افغانستان با توجه به تشديد نا امني ها بحراني تر ازگذشته است واگر امدادي از سوي نهادهاي بين المللي وكشورهايی كه وعده كمك به افغانستان را داده اند صورت نگيرد، بحران مواد غذايي جدي روي خواهد داد.م‍ؤيد اين مطلب گزارش اخير وزارت زراعت افغانستان است كه در آن آمده است؛ درگيري هاي تروريستي و انفجار هاي متعدد در كنار خشكسالي بي سابقه، حجم توليدات مواد غذايي را در افغانستان را تا 80 فيصد كاهش داده است.

علاوه بر كمبود مواد غذايي مشكلات موجود در كمبود سوخت از ديگر تهديدهايي است كه در زمستان آتي جان مردم افغانستان را در نقاط مختلف كشور با خطر مواجه كرده است.لذا با اعلام هشدار نسبت به اين مساله از مسئولان كشور ونمايندگان  سازمان هاي بين المللي خواستار فكري فوري و هم انديشي جدي در مورد بحران هاي پيش روي مردم افغانستان و مقتضي امداد رساني بيشتر به مردم فلك زده و ستمديده این كشور هستيم

نقش علم و دانش در فقر زدایی

  محمد نعیم اکبری

    آنچه از جلوه‌هاي تمدن و ترقي در كشورهاي صنعتي و پيشرفته‌ي دنياي امروز به چشم مي‌خورد، دست‌آورد علم و دانش است. هرچند در مواردي، استعمارگري، چپاول، و غارت دارايي‌هاي كشورهاي مستعمره، نقش حياتي در به‌دست‌ آوردن ثروت آنان و فقر اين كشورها دارد؛با آن‌هم نمي‌توان نقش اساسي دانش را در پيشرفت آنان در عرصه‌ي صنعت و تكنولوژي روز ناديده گرفت. تمام اختراعات ثبت شده و دانشمندان مخترع، كه خيلي از آن‌ها (خواسته يا نخواسته) خدمات بزرگي براي بشريت کرده‌اند، غربي اند.(1) و برخي كشورهاي ديگر كه به صنعت و تكنولوژي دسترسي پيدا نموده‌اند مثل چين، ژاپن، و بعض كشورهاي شرق آسيا(2) از طريق انتقال تكنولوژي توانسته‌اند به پيشرفت نايل آيند.(3)

           به موازات اين پيشرفت اقتصادي، متأسفانه فقر معنوي و اخلاقي از چالش‌هاي بزرگ موجود در فراروي اين كشورها است، كه آيندة بشريت را به خطر مواجه ساخته‌است. و در مقابل، يكي از مصايب كشورهاي فقير، فقر فرهنگي و محروميت از علم و دانش روز است كه اين محروميت به نسبت توان اقتصادي اين كشورها در نوسان بوده و در كل، درصد باسوادي در اين‌گونه ممالك خيلي پايين مي‌باشد. با اين حال چه گونه مي‌توان اميد به بهبود اوضاع و پيشرفت و ترقي داشت؟ ناگفته پيدا است كه بعض ازين كشورها از منابع مادي غني و خوبي برخوردار اند، و مسلم است كه منابع مادي و سرمايه‌ها به خودي خود نقش تعيين كننده در پيشرفت اقتصادي ندارند. روند توسعه را منابع انساني مشخص مي‌كند.

           نيروي انساني با دانش و مهارت، ريشه‌ درخت توسعه و پيشرفت است. منابع انساني زيربناي ثروت ملت‌ها را تشكيل مي‌دهد. سرمايه و منابع طبيعي عوامل توليد ‌اند، در حالي كه انسان‌ها عوامل فعالي هستند كه سرمايه‌ها را متراكم مي‌سازند، از منابع طبيعي بهره برداري مي‌كنند، سازمان‌هاي اجتماعي- اقتصادي و سياسي را مي‌سازند و توسعة ملي را پیش مي‌برند. به وضوح كشوري كه نتواند مهارت‌ها و دانش مردم‌اش را توسعه دهد، و از آن در اقتصاد ملي به نحو مؤثري بهره برداري كند، قادر نيست هيچ چيز ديگري را توسعه بخشد.(4)

            سرمايه‌گذاري در زمینه‌ نيروي انساني مهم‌تر و سودمندتر از سرمايه‌گذاري در طرح‌هاي صنعتي است. برخي بر اين باور اند كه نازل بودن رشد اقتصادي در جوامع در حال توسعه ناشي از كمبود سرمايه‌گذاري در سرمايه‌هاي انساني است.(5)

             آيندة هر ملتي را نيروي انساني آن (دانشمندان، مهندسان، پزشكان، كارگران ماهر و...) تعيين مي‌كند، چه اين كه مواد خام هر كشور را نيروي انساني آن تغيير داده و قابل استفاده مي‌كنند.(6)بدون شك پيشرفت‌ها و عقب‌ماندگي كشورها در كنار عوامل ديگر ريشه در سوابق كاري آن‌ها در عرصه‌ي آموزش و پرورش دارد.

       عموم اطفال از يك صد سال پيش، در اروپاي غربي به مدرسه رفته اند و مي‌روند ولي هنوز در بعضی از كشورها امكان تحصيل براي همگان فراهم نيست. حال آن كه سرماية دانش بسيار مهم‌تر از سرماية توليد است، زماني كه سموئل اسليترSomuel slater در سال (1789) بدون داشتن حتي يك طرح از انگلستان به آمريكا رفت، تا در آن‌جا روش ساختن ماشين‌هاي نخ‌ريسي را آموزش دهد، به قول تاردن Tardin تمام سرماي‌هايی كه صنعت بزرگ آمريكا از آن ناشي مي‌شد، را در مغزش حمل نموده‌بود.(7)

          سوادآموزي شرط اصلي توسعه است. مدرسه علاوه بر آموزش، خواندن و نوشتن، حس كنجكاوي افراد را بيدار مي‌كند و آن ها را اجباراً از محيط محدود خانواده يا قبيله بيرون مي‌كشد، فرد وجود دنياي متفاوت با دنياي خودش را كشف مي‌كند. فقط به همين يك دليل هم كه باشد، مي‌توان مدرسه را محرك اصلي توسعه و پيشگيري از فقر و عقب‌ماندگي تلقي كرد. معلومات مدرسه عملاً براي فردي كه مي‌خواهد به منظور فعاليت‌هاي صنعتي از ده خود بيرون رود و كارگر ساده باقي نماند، ضروري است.(8) و اگر در كشورهاي جهان سوم به آموزش توجه نشود تلاش‌هايی كه براي رشد، توسعه و مبارزه با فقر انجام مي‌گيرد، موفق نمي‌شود، زيرا اين جوامع با گذشته‌ خويش پيوند سختي دارند و رو در روي هرگونه نوآوري قرار مي‌گيرند.(9)

             ملتي كه از نعمت سواد و دانش محروم است، هميشه توسري خور و زيردست كشورهاي مترقي و باسواد است، خرافات و موهومات و تقليدهاي كوركورانه، فقر و گرسنگي، شيوع امراض گوناگون، پيدايش عقايد باطل و مرام‌هاي نادرست، بيشتر در ميان مردمي پيدا مي‌شود كه از نعمت سواد و فرهنگ محروم اند. پنجه‌هاي شوم استعمار، هميشه به اعماق جان و حيات ملتي فرو مي‌رود كه رشد فكري و فرهنگي درستي ندارند. كان‌ها و مواهب طبيعي ملتي به غارت مي‌رود كه فاقد قدرت علمي صحيح، در بهره‌برداري از آن‌ها هستند. و لذا است كه مي‌بينيم كشورهاي استعماري سعي مي‌كنند، مردم كشورهاي تحت استعمار را هم‌چنان در جهالت و بي‌سوادي نگه‌داشته، نگذارند سواد و دانش در ميان آن‌ها همگاني گردد، و باز مي‌بينيم كشورهايی كه توانستند خود را به كاروان تمدن برسانند، كم‌كم قدرت پيدا كردند، از زير يوغ استعمار، نجات يافته استقلال از دست رفته‌ي خود را باز يابند. آيا عاملي جز فرهنگ و دانش باعث شده كه هم اكنون بلوك‌هاي سرمايه‌داري و...، بر ملت‌هاي ضعيف و ناتوان ديگر، فرمان‌روايي و آقايي كرده ، مالك بر جان و مال آنها باشند؟ اين است كه گفته‌اند :"دانايي توانايي است، و آدم بي‌سواد كور است"(10)

            اسلام كه يك دين جهاني است .خواهان جامعه و حكومتي است كه از هر جهت مستقل و بي‌نياز از بيگانگان باشد، يعني بهترين داكتر، مهندس، داروساز، زمين‌شناس، و...، را داشته و از مجهزترين دانشگاه ها و وسايل تحقيق و پيشرفت علمي و دفاعي(11)برخوردار باشد تا بتواند در ميان رقباي فراواني كه دارد احساس سربلندي و غرور كند و گرنه به تجربه ثابت شده ملتي كه دست دريوزگي و نياز به سوي ملت ديگري دراز مي‌كند، خواه ناخواه محكوم اراده و نفوذ او خواهد بود و سرنوشت او به‌دست همان ملت مقتدر و بي‌نياز تعيين خواهد شد. و حال اين كه اسلام، نمي‌پسندد بيگانگان بر مسلمانان، سيطره و تسلط داشته‌باشند : " وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً" (12)

             دنياي امروز نسبت به گذشته از جهاتي فرق كرده ؛ از آن‌جمله اين كه زندگي كنوني آميخته با علم و دانش گرديده و هيچ كاري نيست مگر آن كه رمز پيروزي و كليد موفقيت آن علم و دانش است. اگر در سابق كشاورزان، با وسايل ابتدايي زمين را آباد مي‌كردند، امروز كشاورزي مكانيزه شده. اگر در گذشته گرم شدن و خوراك پختن، با هيزم صورت مي‌گرفت، امروز گرم شدن و سرد شدن، خوراك پختن و لباس شستن، جاروب كردن و آب كشيدن، و...، برقي و ماشيني شده. اگر در سابق با شاگردي كردن، يك نفر طبيب، يا معمار، يا صنعتگر، يا تاجر، يا كشاورز، مي‌شد، و امكان داشت روش و فن پزشكي، معماري، صنعتگري، تجارت و كشاورزي را آموخت و در قسمت‌هاي ياد شده مهارت پيدا كرد، امروز چنين كاري ميسر و مقدور نيست. امروز همه كارها نيازمند به تحصيل و تخصص است. از سياست و طبابت گرفته تا دام‌داري و تجارت، در همة اين‌ها بايستي از راه مدرسه رفتن و دانشگاه و تخصص يافتن در رشته‌هاي مختلف علوم روز، مهارت پيدا كرده.

              سخن كوتاه اين كه سر نخ تمام كارها، امروز در دست علم و فرهنگ بشري است. فقهای اسلام اصطلاحي دارند و مي‌گويند وجوب علم ، وجوب نفسي تهيئي است. يعني وجوب علم تنها يك وجوب مقدمي، مثل همه مقدمة واجب‌ها كه وجوب استقلالي ندارند نيست؛ بل كه يك وجوب استقلالي است و در عين حال، آموختن علم از آن‌جهت واجب است كه به انسان آمادگي مي‌دهد كه ساير وظايف خود را بتواند انجام دهد. بنا برا ين، فريضة علم در اسلام به ساير فرايض و تكاليف فردي و اجتماعي بستگي دارد. هرگاه شئون حياتي مسلمين شكلي به خود گيرد كه وابستگي بيشتري به علم پيدا كند فريضة علم نيز اهميت و لزوم و توسعه و عموم بيشتري پيدا مي‌كند زيرا فريضة علم از هر جهت، تابع احتياج جامعه است.

          در نتيجه ما براي اين كه يك جامعه و ملت سربلند، عزيز و مستقل داشته باشيم و دست دريوزگي به سوي بيگانگان دراز نكنيم و تمام نيازمندي‌ها و تكاليف فردي و اجتماعي خود را كه بستگي به دانش و فرهنگ دارند، با سرپنجة دانش و با دست خود، رفع كنیم و انجام دهيم، بايستي براي فرا گرفتن تمام دانش‌هاي مفيد بشري بكوشيم و در تمامي رشته هاي علوم مورد نياز افراد متخصص و ورزيده داشته باشيم.(13)

             نخستين شرط حيات يك ملت، علم و دانش است و به همين جهت در اصطلاح نويسندگان امروز، ممالك پيشرفته از لحاظ علم و فرهنگ را با تعبير زنده نام مي‌برند و گاهي در نقطه مقابل آن به بعضي ، ملت مرده و وحشي مي‌گويند. در اسلام مردم را به فراگرفتن علم و دانش تشويق بسيار نموده‌اند ؛ بل كه آن را واجب دانسته‌اند. اولين آياتي كه بر پيامبر اسلام(ص) نازل شد با خواندن، تعليم و تعلم آغاز گرديد.(14) پيامبر گرامي اسلام(ص) فرمود: "طلب العلم فريضة علي كل مسلم و مسلمه"(15) فرا گرفتن دانش بر هر مرد و زن مسلمان واجب است. و قرآن كريم مقام بسيار ارجمند براي اهل ايمان و دانشمندان قايل است، آن‌جايي كه مي‌فرمايد: " يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَات" (16) خداوند كساني را كه ايمان آورده اند و كساني را كه علم به آنان داده شده درجات عظيمي مي‌بخشد. و براي اين كه مردم به اهميت و ارزش دانش، بيشتر پي ببرند و در صدد آن برآيند، از آن‌ها مي‌پرسد: " هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ"(17)آيا دانايان و نادانان برابر هستند؟

           با آن كه پيامبر اسلام(ص) از لحاظ علم و دانش بر همة مردم ترجيح دارد، در عين حال به او دستور مي‌دهد: " وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا"(18)كه از خدا درخواست فزوني دانش نمايد. و از همه بالاتر اين كه معتقد است دانش بهترين نعمت و سرمايه‌اي است كه نصيب افراد مي‌شود و هيچ سرمايه‌اي نمي‌تواند با آن رقابت نمايد و مي‌فرمايد: " وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا"(19)به هركسي كه علم نافع داده‌شد، به‌طور قطع خوبي فراوان يافته است.

               تأكيد و تشويق به كسب علم و دانش در اسلام تا آن‌جا است كه امام سجاد(ع) در يكي از سخنانش مي‌فرمايد: "لو علم الناس ما في طلب العلم لطلبوه و لو بسفك المهج و خوض اللجج"(20) اگر مي‌دانستيد با تحصيل علم و دانش به چه سعادت‌هاي مي‌رسيد به دنبال آن مي‌رفتيد، هرچند خون شما در اين راه ريخته شود و يا لازم باشد كه به درياها وارد شويد و اقيانوس‌ها را بپيماييد.

            در اين كه اسلام طرفدار علم و دانش است شكي وجود ندارد و اين كه چه علومي را بايد فرا گرفت، در متون ديني معيار و ملاكي براي آن قرار داده شده و آن اين‌كه علمي را بايد فرا گرفت كه سودمند بوده و آموختن آن نفعي براي فراگيرنده داشته باشد "خير العلم مانفع"(21) و اين فريضه از هر جهت تابع نوع و ميزان نياز جامعة اسلامي است و اختصاص به علوم ديني ندارد، زيرا پيشوايان اسلام كه دستور فراگيري دانش را داده‌اند، در تعبيرات‌شان به علم خاصي اشاره نشده و مقيد ننموده‌اند.

         در دستورات پيامبر گرامي اسلام(ص) داريم كه: "اطلبوا العلم و لو بالصين"(22)دانش را بجوييد و لو اين كه مستلزم سفر به چين باشد. "الحكمة ضالة المؤمن فاطلبوها و لو من عند المشرك"(23) حكمت گمشدة مؤمن است، پس آن را به‌دست آوريد گرچه در نزد مشركان باشد. در اين‌جا كلمة علم مطلق آمده و به علم خاصي قيد نشده است، چين هم هيچگاه مركز علوم اسلامي نبوده و منظور از اخذ علم از مشرك (در روايت) يقيناً علم غير ديني است.(24)

      نتيجه اين‌كه فقر و عقب‌ماندگي با ناآگاهي و بي‌سوادي در رابطه بوده، تا بي‌سوادي است فقر و عقب‌ماندگي نيز هست. پيامبر(ص) فرمود: "الجهل رأس الشر كله"(25)جهل رأس همه بدي‌ها است.

1.ر.ك. دائرة المعارف دانش و تكنيك، ص 613 تا آخر كتاب.

2. هنك‌كنگ، سنگاپور، كره‌جنوبي، تايوان- چهار ببر اقتصادي شرق آسيا= the East Asian Foyr Economic Tigers

3. سيد هادي حسيني، پيشين، توسعة تكنولوژي، ج4، ص 241- 244.

4.پيشين، ج1، به نقل از: توسعه اقتصادي در جهان سوم و توسعه شهرستان ميانه با تأكيد بر صنعت، ص 51.

5. پيشين، به نقل از: اقتصاد رشد و توسعه، ج2،ص 657- 658.

6.پيشين، به نقل از: نوسازي جامعه، ص 92.

7.پي‌ير مايه، رشد اقتصادي، ترجمه دكتر علي محمد فاطمي قمي، 1368، ص 48.

8.ر.ك. پيشين، ص 63.

9. ر.ك. پديده‌‌شناسي فقر و توسعه، ج1، ص 243.

10. زين العابدين قرباني، تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، ص 35- 36.

11.وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدْوَّ اللّهِ وَعَدُوَّكُمْ» انفال، 60.

12. نساء، 141.

13. قرباني، پيشين، ص 53- 54.

14.علق، 1- 5.

15.بحار، 1/ 177 و  67/ 68 45 و 105/ 15. مستدرك، 17/ 249، ح21250-17. عوالي الآلي، 4/ 70. كنز الفوايد، 2/ 108. مجموعه ورام، 2/ 176. مشكاه الانوار، 133. مصباح الشريعه، ص 13 و 22.

16.مجادله، 11

17.زمر، 93.

18.طه، 114.

19. بقره، 269.

20. الكافي، 1/ 35. بحار، 1/ 77/ 1. عوالي الئالي، 4/ 6. منيه المريد، 11.

21. الفقيه، 4/ 402. بحار، 74/ 116/ 6. ارشاد القلوب، 1/ 73. امالي صدوق،  478. غرر، 48، ح181. مجموعه ورام، 2/ 32.

22. وسايل، 27/ 27 ح33119. روضه الواعظين، 1/ 11. مصباح الشريعه، 13. منيه المريد، 103.

23. بحار، 2/ 94/ 14. امالي طوسي، 125.

24.براي توضيح بيشتر ر.ك. شهيد مطهري، بيست گفتار، نظر اسلام در باره علم. ري‌شهري، العلم و الحكمه في الكتاب والسنه. محمد جمال خليليان، فرهنگ اسلامي و توسعه اقتصادي، ص 60.

25.بحار، 74/ 177 /7.

اسلام وسکولاریسم

عبد الواحد سهرابی  

        سکولار برای نخستین با ر درسرزمین غربی در عصر" ماکیاول"1469-1527م پابه عرصه  می گذارد، وی هرچندتابع کلیسا بود و به تبع به کلیسا معتقد بود که هدف سیاست جلب رضایت خداوند است، لکن درصدد یافتن پاسخ آن بودکه چه گونه واضح وروشن می گردد که انجام سیاست خداوند را راضی می سازد؟  وی مطلب دیگری را پیشنهاد

     می نماید وآن این که  آنچه بشررا راضی می نماید باعث رضایت خداوندهم می شود، زیرا با خوشنودی خداوند بنده اش  نیز خوشنود می شود. پس سر آغازسکولاریسم ازآنجا سر چشمه می‌گیرد خدامحوری" به "انسان محوری" تبدیل می گردد ودرانسان محک ومعیار عقل می باشد. بناءایمان به اصالت عقل در فرد گرایی به جای ارزشهای کلیسایی شکل می گیرد .پس سکولاریسم مساوی می شود با نفی حکومت دینی واعتقاد به بشری بودن کامل امور سیاسی ، بر اساس این مفاد دین از شئون دنیا یی انسان جدا است و اداره این شئون اعم از سیاسی و اقتصادی وآنچه تعلق به انسان گرفته است می گردد . لذاست که انسان باید در سایه علم و عقل خودش،بدون کمک از آموزه های دینی، مناسبات سیاسی و اقتصادی جامعه را سامان دهد.

از سوی دیگرسکولاریسم آرمان ها و ارزش های سیاسی و اجتماعی بشر را کاملاً یک امر دنیایی می بیند از این رو در راه شناخت این اهداف و ارزش ها و راه وصول به آنها هیچ نیازی به استمداد و تمسک به دین وجود ندارد.حال اگر بخواهیم ماهیت سکولاریسم را مشخصاً بدانیم به صورت فشرده و خلاصه می توانیم چنین گوییم:گرچه برای سکولاریسم در زبان فارسی معادلهایی پیشنهاد شده است:علم گرایی،دنیا مداری و دنیا گرایی،جدا انگاری دین از دنیا،بی دینی،غیر دینی شدن،کنار گذاشتن دین،استغنا از دین،تقدیس زدایی،غیر روحانی کردن و مسیحیت زدایی.پس می توانیم که چند تعریف کلی از آن داشته باشیم:

1ـ عمل کردن بر وفق انگیزه های غیر دینی.

2- تعبیر و تفسیر کردن جهان وحیات انسان بر حسب مفاهیم و مقولات غیر دینی.

3-کشف استقلال مقولاتی

چون: علم،سیاست،فلسفه،هنر و نهاد های اجتماعی.

     واژه سکولار"secular"به کسی اطلاق می شود که فاقد علاقه و گرایش به امور معنوی و دینی و مذهبی باشد.عده ای سکولاریسم را فرایند با ارزش و توسعه علم ودانش نوین می دانند.و براین باور اند که در عصر علم و دانش روز گار حکومت دینی به سر آمده، قوانین آموزش و امور اجتماعی قبل از آن که مبتنی بر مذهب باشد بر اساس علم استوار است،از این رو فرهنگ ،اقتصاد،اخلاق،سیاست و همه امور زندگی جامعه بشری را باید به دست علم سپرد ."اکوست کنت"دوران تاریخ بشر را به دو دوره تقسیم بندی نموده است:دوره تخیلی و دوره علمی.و دین را مربوط به دوره های نخست می  داند،آموزش و کارکرد های اجتماعی رابه متخصصانی احاله می کند که نقش شان در جامعه ضروری بوده و روحانیون دیگر حضورشان لزومی ندارد.

     سکولاریسم خاستگاه و منشا غربی دارد .در اروپای مسیحی به دنیا آمد و نخست به صورت یک روند و جریان اجتماعی ظاهر شد اما به تدریج شکل یک ایدو ئولوژی رسمی را به خود گرفت که در طی آن وجدان دینی و نهاد های دینی اعتبار و اهمیت اجتماعی خود را از دست می دهد یعنی دین در عملکرد نظام اجتماعی به حاشیه رانده می شود. 

      سکولاریزاسیون : سکولاریسم به عنوان یک ایدوئولوژی و طرز تفکر خاصی آگاهانه برای نیل به مقصود تلاش می کند ولی سکولاریزاسیون صرفاً یک فرایند است و یا یک پدیده اجتماعی که در شرایط خاصی بر اثر یک سلسله عوامل اجتماعی به جدایی دین از دنیا می انجامد اما یگانه دستا ورد این دو حذف دین و آموزه های دینی از متن برنامه های مدیریتی و کشور داری است. سکولاریسم در دامان فرهنگ و جامعه غربی زاده شد .رشد یافت ویکی از پدیده های اجتماعی مسیحیت در عصر جدید است.که پس از رنسانس علمی و تحول فرهنگی به وجود آمده است. 

     علم اسلامی یا دینی : دانشمدان اسلامی همیشه در صد د کشف،کنترل و شناخت جهان بوده اند.همواره در پی آن بوده اند که جهان مشتمل بر چیست و چرا این اشیاء وجود دارد.آنها برای معنا دار ساختن یافته هایشان کوشیده اند تا تصویر درست از جهان ارائه نمایند ویا به تصویری از جهان برسند که آنان ر ا قانع سازد و در اعتقادات شان جای دهند . تصویر برداری و شناخت از جهان و تفسیر صحیح جهان را"جهان بینی"گویند که می توان منبع برای جهان بینی علم، فلسفه و یا دین باشد. 

      جهان بینی علمی: کوششی است که از جهان یک تصویر درست بر اساس یافته های علم به مفهوم علم تجربی و علوم انسانی به دست آورد که با تجربه و فرضیه سرو کار دارد.علم دایره اش محدود است تا جایی پیش می رود که تجربه صدق می کند و علم مبتنی بر فرضیه است،پس این ارزش موقتی بوده و چهره انسان از دیدگاه علم روز به روز تغییر می کند. 

جهان بینی فلسفی:  این نوع جهان بینی مبتنی بر اصول متافزیک می باشد و حوزه گسترده تر از جهان بینی علمی دارد و یک چارچوبی است برای جهان بینی علمی چنان که مارکسیست ها تمام یافته های علمی را با چار چوب مارکسیسم وفق می دادند،اگر به نظر آنان سازکار نمی بود کنار می گذاشتند و یا با آن مخالفت می کردند. 

جهان بینی دینی: این جهان بینی مبتنی بر اصول بنیادی دین است، در اسلام اساس جهان بینی توحیدی است و در آفرینش هیچ چیز بیهوده خلق نشده،انسان رسالت خاص دارد و در بعد نظری کشف آیات و استنباط از آن  احادیث می باشد،اما در بعد علمی استفاده از امکاناتی است که خداوند برای بشر فراهم نموده است . پس چنین می توان ابراز نمود. اگر مطالعه و شناخت انسان و جامعه در چارچوب جهان بینی اسلامی انجام گیرد آن را علم دینی و یا اسلامی می توان خواند . اگر فارغ از جها ن بینی دینی صورت گیرد آن را علم سکولار می توان نامید.

     حال ببینیم که در اسلام دینداری چه گونه قوانینی و چه ارکانی دارد که ما به پیروی از آن ملزم می باشیم.طبق تقسیم بندی اسلام"دین"دارای سه رکن اساسی است که از آنها به نام های نظام اعتقادی،نظام ارزشی یا اخلاقی  و نظام فقهی یاد می کنیم.هیچ دینی بدون این سه رکن تحقق پذیر نیست . ممکن است محتوای این ارکان در ادیان مختلف تفاوت های جدی با هم دیگر داشته باشند. در شناخت دین،معرفت به یکی از سه رکن کافی نیست.بل که یاد گیری و شناخت هرسه رکن یاد شده لازم و ضروری است که اگر فرد تنها به یکی از سه رکن توجه کند و آن را فراگیرد دانش و نگرش دینی او ناقص خواهد بود

  1- اعتقادات:شامل شناخت شناسی،خدا شناسی و راهنما شناسی.

   2 - ارزشها:مشتمل برتبیین باید ها و نباید ها،خوشایند هاونا خوشایند ها و زشتی ها و خوبیها است.

    3- احکام عملی:بیانگر شیوه های عملی درزمینه های ارتباط با خدا، ارتباط با خود،ارتباط با انسان ها ی دیگر و ارتباط با طبعیت و مخلوق.

مدیریت درجامعه ما به کدام معناست

 رضا پژوهش 

     امروزما شاهد تغيیرات اساسي وسريع درجوامع هستيم. اين تغيیرات كه درابعاد مختلف فرهنگی، اقتصادي، اجتماعي وسياسي به چشم مي خورد همه ازاثر توانايي ها ، تمايل انسانها وتكنولوژي مي باشد . مهم ترين عامل موثر درتغیيرات ورشد وتوسعه سازمان واجتماعات انساني برنامه ريزي وآموزش وبهبود توانا يي هاي نيروي انساني وتوسعه فرهنگ جامعه وسازمان ها (مدریت ونیروی انسانی )می باشد.که درواقع مدیریت ونیروی انسانی عاملی استراتژیک تلقی می شود .اگرچه درگذشته ها دانش مدیریت اهمیت چندانی دربین مردم نداشته امروزبه عنوان مهم ترین دانش درسازمان ها ازاهمیت ویژه ای دربین علوم بشری برخورداراست. مدیریت یکی ازفعالیت های برجسته انسانها به شمار می آید. رشد،ترقی وپیشر فت انسانها درجوامع، به کوشش های گروهی وسازمانی وعملکردها وکارکردهای مدیران بستگی دارد. به میزان فعال بودن مدیریت وبرخورداربودن مدیران ازدانش مدیریت درجه رشد وانکشاف جامعه بالا می رود و برعکس: به میزان تنبلی ، سستی ونداشتن دانش مدیریت جامعه به بیراهه وعقب کشانده می شود .

نشریه خبری سیاسی راهبرد نو

پس قبل ازهمه لا زم است فهم ، درک وتعریف درست ازمدیریت داشته باشیم ومعیارهایی راکه علما برای مدیران تعیین کرده اند بدانیم . دانشمندان تعریف های گوناگونی از مدیریت کرده اند ، اما دوتعریف که جامع تر به نظرمی رسد را یادآورمی شویم:

     مدیریت: فرایندطراحی وحفظ محیط وشرایطی است که درآن، افرادگروه هابرای دستیابی به اهداف منتخب گروهی، به طورموثروبا انگیزه فعالیت نمایند.

نشریه فرهنگی سیاسی خبری راهبرد نو                                                                      8 

    2- مدیریت: فرایند به کارگیری موثر منابع انسانی و امکانات مادی برای تحقق اهداف سازمانی است. مفهوم ومنظور ازهردوتعریف تنها رسیدن به اهداف سازمان، گروه ویااجتماع می باشد.بنابراین دانش مدیریت برای

 

هرنوع سازمان واجتماعی تنها برای رسیدن به اهداف عامه ومنتخب مورد استفاده قرارمی گیرد.

     درمورد وظایف ومسولیت های مدیریت نیز صاحب نظران علوم انسانی نظریات مختلف را ابرازداشته اند.اما وظایفی را که درباره آن ها اتفاق نظر وجود دارد یادآورمی شویم تا مشخص شود که وظایف یک مدیر ومعیارهای مدیریت چیست؟ وبه چه کسی می توان کلمه مدیر را اطلاق کرد؟وظایفی که به عنوان اصول  مدیریت به عهده یک مدیر گذاشته شده است، عبارت اند از برنامه ریزی دقیق، سازماندهی، رهبری ونظارت برافرادی که دریک مجموعه قرار دارند .

     الف- برنامه ریزی: تدوین وتنظیم یک استراتژی کلی برای دستیابی به اهداف، تعیین وتوسعه سلسله مراتب جامعی ازطرح هاوبرنامه هابرای ایجاد انسجام وهماهنگی بین فعالیت ها درجهت تحقق اهداف می باشد. 

     ب- سازماندهی: دومین وظیفه اساسی مدیریت است وآن، شامل شناسایی وگروه بندی فعالیت ها ووظایف، تعیین اختیار ومسولیت برای مدیران وسرپرستان وایجادهماهنگی بین وظایف وفعالیت هاوطراحی نظام گزارش دهی می باشد.

     ج- رهبری :هرسازمانی ، متشکل ازافرادی می باشد ووظیفه مدیریت، هدایت آن هاست . هدایت درواقع وظیفه مهم رهبری ومدیریت می باشد. مدیر درهنگام هدایت افراد ، انگیزه ایجاد می کند، تضادها را ازبین می‌برد وبه برقراری ارتباط بین نیروی انسانی می پردازد.بنابراین رهبری، فرایند تاثیر گذاری برافراد است به طوری که آن ها با میل ورضایت برای تحقق اهداف گروهی، سعی وتلاش کنند.

    د- وظیفه نهایی مدیران نظارت است: برای اطمنان ازاین که کاربه طور مطلوب وبرطبق برنامه ها انجام شود، مدیریت باید ازنحوه عملکرد سازمان کسب اطلاعات کند، عملکرد واقعی را با اهداف تنظیم شده مقایسه نماید واگر انحراف درخورتوجه باشد، وظیفه مدیریت است که درمورد اصلاح ان اقدام جدی روی دست گیرد .بنابراین، فرایند کسب آگاهی ازعملکرد واقعی ومقایسه آن بااهداف وعملکرد مطلوب وتصحیح اشتباهات وانحرافات، (نظارت) نامیده می شود. 
     با درنظر گرفتن معیارهایی که برای یک مدیر درنظر گرفته شده وچوکاتی که برای یک مدیر تعیین شده است بیاییم مدیریت درکشورخودرا به مطالعه بگیریم که چه قدر با این معیار سازگاری دارد ودرجامعه ماچه قدرمدیریت وجود دارد:

     یگانه موضوعی که دربحث مدیریت درخور توجه است وباید روی آن مکث شود، درنظرگرفتن منفعت عامه واهداف عمومی ومنتخب اجتماع است که همه باید درصدد رسیدن به این اهداف باشند ولی متاسفانه درجامعه افغانستان چنین مفکوره واندیشه ای تاهنوزبه وجودنیامده که برای منفعت عامه بیندیشند ودرکاوش رسیدن به اهداف عمومی باشند. همه شخصی وانفرادی فکرمی کنند ومنفعت های شخصی رادرنظر می گیرند. درجامعه افغانستان بیشتر برنامه ریزیها برای منفعت شخصی وپرکردن جیب طرح می شود . دراین مورد برنامه ریزی بسیار دقیق است، اشخاصی که درراس قدرت وسیاست این مرزوبوم ، قراردارند برنامه ریزی بسیاردقیقی دارند که کدام وقت مشخص، می توانند جیب شان راپرکنند؛چون اعتماد درمیان نیست مدیر دریک پست هرآن احتمال ازدست دادن آن رامی دهد، هیچ باور وتضمینی وجودندارد که تاکدام زمان درموقعیت خود باقی می ماند . برنامه ریزی، که نخستین مشخصه مهم مدیریت است درافغانستان چنین شکل رابه خود گرفته .سازماندهی که اصل دوم مدیریت محسوب می شود نیز بدین منوال است. اما نظارت ازپرسنل کاری به چه شکل است؟نظارت یاهیچ وجودندارد ویا اگرداشته باشد همراه با چشم پوشی ازواقعیت ها است، چون افرادی راکه دراطراف خود جمع کرده اند نیزبراساس لیاقت ، ظرفیت ، توانایی واستعداد کاری نیست. بلکه براساس روابط ویامناسبات دوستی گرد آورده اند .آیا با چنین وضعیتی افغانستان بهبود پیدا خواهد کرد؟ آیا باچنین وضعیتی بازهم ما امیدوارباشیم که آرامش و امنیت درکشورما استقرارپیدا می کند وما ازاین بدبختی نجات پیدا می کنیم؟ 

پس چه باید کرد؟

      سوالی است که نیازبه پاسخ طولانی دارد. راهکارهای درست راباید درنظرگرفت،ریشه یابی دقیق بایدکرد واین که چه گونه ازاین چالش سیاسی می توانیم برآییم؟وکی ها می توانند ما را ازین چالش بیرون کنند وبه سوی خوشبختی وآرامش سوق بدهند؟ لذا به خاطراین که مبحث طولانی نشود و خواننده راخسته نکند ؛ به اختصار جواب ارایه می دهیم:

      به نظرمی رسد بلند بردن سطح سواد،آگاهی ودانش نقش کلیدی درحل این موضوع دارد ویگانه حلال مشکلات ما خواهد بود. بدبختانه در زمینه رشدوضعیت تعلیم وتحصیل تاهنوزکاردرستی صورت نگرفته است . بیشترتئوری هایی که ازجانب مقامات مطرح بحث می شود جنبه عملی رابه خود نمی گیرد. بودجه کافی دراین راستا دراختیارکسانی که کارفهم اند ومی  دانند که چه کارکنند قرارداده نمی شود،تا کاربه معنی واقعی صورت بگیرد و زمینه آگاهی برای جوانان که رهبران آینده مملکت اند فراهم شود. تنها روزنه ای که به روی مردم وجامعه بازاست وهمه امیدوارند که شاید یک روشنایی روی این تاریکی ها بیفتد، نسل جوان پرتحرک،آگاه، روشن و باسواد کشور است که می تواند به دردهای کهنه وچندساله این مردم مرهم باشد ونگذارند، بیش از این بیگانه ها برپیکرعظیم وباصلابت کشورما ضربه وارد سازند وما را خورد کنند .

سخنرانی استاد محقق

        افتخار دارم كه امروز در جمع صميمانه اتحاديه دانشجويان سناني غزنوي و در برابر چهره هاي مصمم  و بيدار شما كه پيداست كه به آينده هاي  تابناكي اميد بسته اند قراردارم . گرچه وقت براي من كاملاً ضيقي مي كند؛ براي اين كه ما عادت نكرده ايم كه دراين محدوده هاي بسيار خورد مانور بدهيم ؛ ميدان مانورهاي ما هميشه وسيع بوده است . ازمقدمه هاي طولاني مي گذريم وسعي مي كنم كوتاهتر صحبت كنم .

           بحث پيرامون حاكميت ملي وتعامل بين المللي  است . كه حاكميت ملي يعني چه و آياحاكميت هاي ملي امروز درظرف پيشرفت هاي عظيم مخابراتي وتكنالوژيكي معنا مي دهد يا نه؛ مرزهاي حاكميت ملي شكسته وحالا به طرف جهاني شدن پيش مي رويم وبسياري از كشورها مفهوم حاكميت هاي ملي خود را از دست داده اند .

              من معناي دقيق وتحت اللفظي اين اصطلاح را مطالعه نكرده ام ولي ازخلال اين كلمه چنین فهميده مي شود كه حاكميت ملي يعني حق حاكميت يك مردم بر سرزمين شان ، برمنابع اقتصادي ، منافع مادي ومعنوي شان و براختياراتی كه عرفاً  ً برای يك كشور درقاموس مناسابات بين المللي قايل هستند. ا گر همين معاني را مامعناي حاكميت ملي بگيريم معنايش اين است كه يك كشور ازخود ابتدا مرزها وجفرافياي معين دارد و به حساب پيشرفتی كه علم امروز کرده است مشخص مي شود كه يك كشور چند كيلومتر مربع است و عرض وطولش چه قدر است . و بازيك كشور داراي منافع معين است ؛چه درعرصه مادي و چه درعرصه معنوي . درعرصه مادي مثلاً حاكميت ملي را شامل مي شود و جق حاكميت دولت را كه نمايند گي از ملت مي كند؛ برتمام منابع طبيعي وبرتمام امور امنيتي دركشور .

         البته حساب نظام ها تفاوت مي كند ؛ بعضي نظام ها بسته اند که حق حاكميت دولت يه گونه اي خاص برمنابع طبيعي شان اعمال مي شود . بعضي كه باز هستند ومبتني براقتصاد بازار ؛ به نحوی ديگر ؛ اما به هرحال اين قلمرو را شامل  مي شود . يك كشور دراموری كه درقبال ديگر كشورها دارد هم حق این كه درباره روابط بين المللي تصميم بگیرد را دارد و ازطريق همان دولت كه نماينده مردم است اعمال مي شود .

           پس حاكميت ملي مبتني است بريك رشته مسايل ديگر كه قبلاً باید دركشور داشته باشيم . اول - مثلاً درافغانستان امروز كه می خواهیم حاكميت ملي داشته باشيم - باید جغرافياي معيني را براي خود درنظر بگیريم كه مرز  شرقي ، غربي ، شمالی و جنوبی ما تا كجا است . ازنگاه مولفه هاي يك ملت هم بايد بدانيم كه مولفه هاي اين ملت برزگ چیست كه ازمجموع آن ها ملت افغانستان را مي توانيم تشكيل دهيم .

         درقانون اساسي افغانستان آمده كه حق حاكميت ملي به تمام اتباع اين كشور تعلق دارد . اتباع اين كشور متشكل ازچهارده قوم است . اينها مولفه هاي ملتي هستند كه به نام" افغان "ياد مي شود . ازنگاه ديني وفرهنگي هم مولفه هاي ملت ما ؛ مذاهب سه گانه اسلامي ؛ شيعه وسني و اسماعيلي است .پس وقتي از يك ملت با خصوصيات اتنيكي ، فرهنگي مذهبي وديني شان سخن می گوییم ؛مادامي كه ما اين ها را نداشته باشيم حق حاكميت ملی ، مفهوم پيدا نمي كند . يكي از دلايلی كه امنيت ملي هم در پيوند با حاكميت ملي مطرح می شود این است که ارتباط تنگاتنگ با مسايلی دارد كه من عرض كردم .

         متاسفانه هنوز مرزهاي جغرافيايی ما به طوري واضح ترسيم نشده كه ببينيم حق حاكميت ملي ما تا کجا است . افغانستان و پاكستان مثل دو برادري اند كه ازيك پدر ومادر به دنيا آمده اما باهم پيوسته باشند . نقطه پيوستگي شان همين جنوب افغانستان وشمال پاكستان است . اين ها با پشت بهم چسپيده هستند . افغان ها ادعا دارند كه پشتونستان خاك سرزمين افغانستان است وبايد بر گردد ( ولو بعد از صدها سال) .پاكستاني ها اگر دست شان در روابط بين المللي ، اقتصادي و نظامي دنيا بیشتر بازشود بالعكس ادعا مي كنند واين طرف را تحت عنوان عمق استراتژيك در برابر دشمنان خود مي خواهند . پس عدم شفافيت در مرزهاي جنوبي ما و در مرزهاي شمال پاكستان هم امنيت وحاكميت پاكستان را به خطر انداخته هم حاكميت وامنيت افغانستان .

           بنابراين لازمه حاكميت ملي وامنيت ملي اين است كه مرزهاي شفافي داشته باشيم . موضوع ديگر، شفاف بودن كساني است كه دراين سرزمين حق حاكميت برسرنوشت خود را دارند وجزء حق داران حاكميت ملي هستند . متاسفانه درطول تاريخ وهنوز هم كه هنوز است يك مناسبات غبار آلود وناسالمي درميان مولفه هاي وحدت ملي درافغانستان برقرار است . گرچه درقانون اساسي آمده است تمامي كساني كه دراين سرزمين زندگي مي كنند حق مساوي وبرابر دارند وتبعيضی در بين اقوام باهم برادر وجود ندارد . اما از نگاه عملي هنوز هم اين مسئله بحران زا است وتعريف واضح وجامعي ازكساني كه دراين سرزمين حق حاکمیت بر سرنوشت خود دارند دراذهان عامه نيست.

        يك نمونه أش حق داشتن تكلم وتعليم وتعلم به زبان مادري هرقوم است . اين درقانون اساسي آمده ؛ اما درگذشته نه چندان دور شنيديد كه در پارلمان کشور ،كسي ادعا كرد كساني ازاين سرزمين هستند که از قوم معينی اند ؛ ديگران همه مهاجر اند ! بعد؛ نيمی از پارلمان به  اعتصاب رفت ولي حاكميت منتخب ، خم به ابرو نياورد كه حرف گفته شده درست است يا نا درست !

               مسئله ديگر ، زبان است بحث زبان به عنوان يكی از خطرناكترين مسایل كه امنيت و وحدت ملي مارا تهديد مي كند مطرح است . اگر كسي الفبايی ازعدالت اجتماعي را بفهمد يا درقانون اساسي كو چكترين توجهی كرده باشد مي داند هركسي كه دراين سرزمين زندگي مي كند حق دارد به زبان مادري خود تكلم كند وهم چنين از دو زبان رسمي كشور كه دراين سرزمين سراسري (ملی)است استفاده كند . پشتو ؛ زبان هموطن ما است وما نسبت به آن احترام داریم. بخش كلانی ازاين ملت به زبان پشتو تكلم مي كنند . اما بخش كلان ديگري ازمردم کشور به زبان دری تكلم مي كنند كه نه تنها زبان بخش كلان ازمردم ما ؛ بل كه زبان شرق است . در بخش ازكلانی از تمدنهاي عظيم كه درمنطقه بوده اند زبان رسمي بوده و در زمان احمدشاه بابا و بعد از او زبان اداري و رسمي كشور بوده وامروز هم يكي از زبانهاي رسمي كشورما است .

            اگرچنين چیزی مورد چالش قرارمي گيرد به اين معناست كه هنوز آن حاكميت ملي را كه حق تمام اقوام این سرزمین است نشناخته ايم . وقتي حاكميت ملي مي گویيم يعني حق حاكميت يك مردم برتمام آن چه در زندگي شان مربوط است . بنابراين لازمه حاكميت ملي تعريف شدن مولفه هاي يك ملت است وتعريف شدن يك جغرافياي معين براي يك كشور است كه تاهنوز متاسفانه به آن به درستی موفق نشده ایم .

               يكي ازموضوعاتی كه ما مدام به ملل متحد و يوناما گفته ايم موضوع تذكره است . كه 16 مليون دالر برايش مصرف مي شود . تذكره را مطابق خواست تمام مردم ونظر نمايند گان مردم افغانستان تعيين نمي كنند . درحاكميت هاي گذشته ؛ در تذكره ، ولايت ، دين و تابعيت مي آمد . وقتي مي گويیم مشاركت عادلانه ملت درساختار نظام ؛ بايد بفهميم كه پشتون ، تاجيك ، هزاره ، ازبك ودیگر اقوام هرکدام چند فیصد جمعیت است .اما حالا همه را "افغان" نوشته اند . درست است که تابعيت همه ما افغان است اما ؛ در همان قانون اساسي كه ما افغان گفته شده ايم چهارده قوم درحق تعیین سرنوشت شريك شده و در سرود ملي نامبرد شده اند . چه طور است که درقانون اساسي وسرود ملي بردن نام اقوام گناه نيست اما در تذكره گناه است ؟!

      اما تعامل بين المللي درقبال حاكميت ملي ، بحث ديگري است كه آيا باحاكميت ما همخواني دارد يا ندارد . تعامل جامعه جهاني با افغانستان بايد به چه صورت باشد تاحاكميت ملي نقض نشود. اين روز ها سروصداي رئیس جمهور هم در این زمینه بلند است وفریاد پارلمان هم . هركسي اين جا سازخود را مي نوازد ! اين ها ازسردر گمي هايی است كه درافغانستان فعلي وجود دارد ؛ خداكند كه از اين سردر گمي ها برآييم .تازماني كه اين سردر گمي ها روشن نشود فكرنمي كنم حاكميت ملي و امنيت ملي را تعریف و تأمين بتوانيم . تشكر از توجه تان   !

سخنرانی استاد زاهدی

         خوشوقتم ازاین که قوه فاهمه ملی ما  یعنی مراکز عالی تحصیلات عالی فعال شده ؛ چشم وجان هویت این ملت را درنظر گرفته آسیب ها راشناسایی می کنند تا به یاری خداوند تداوی أش بنمایند . ازدست اندر کاران برگزاری این سمینار یک جهان تشکر.امیدوارم که به این یک مورد ختم نشود.

        بحث پیرامون حاکمیت ملی ومناسابات بین المللی تعیین شده که به نظرمی رسد بحث های قبلی درمورد مفهوم حاکمیت ملی وتوضیحات تاریخی ومناسبات بین المللی آن کافی باشد. چون سخن اول وآخر را جناب داکتر سجادی انجام دادند من به این مسئله از یک زاویه دیگر می بینم . زاویه دیگر برمبنای سه آموزش جامعه شناسانه سیاسی علی (ع) است . اول راهنمایی حضرت را می خوانم وبعد تحلیل خودرا شروع می کنم :" به هرکس محتاج بودی اسیرش هستی" . یعنی احتیاج واسارت باهم پیوند دارند . اسیری مفهومش این نیست که ازمیدان های جنگ ، شخص دستبند زده شده به پشت جبهه منتقل شود ؛ اسیری انواع واقسام مختلفی دارد.ازجانب دیگر:" به هرکس دهش داشتی امیرش هستی ". بازدهش مفهوم وسیعی دارد ؛علم دادن ، کمال دادن، ادب دادن ، هنرآموختن ...اینها انواع دهش است . و"ازهرکس بی نیازی ؛ نه به اوچیزی می دهی نه ازاو می گیری (یا اگر می دهی ، می گیری . بین داد وستد یک موازنه برقراراست ) نظیرش هستی ". این جا هم طرازی ، هم شأنی و کفو بودن برقراراست .

        با درنظرداشت این سه جمله کسانی که ازنقض حاکمیت ملی خویش نگران هستند وشاید یکی ازآنها ما باشیم ؛ باید جایگاه خود را تعیین کنند که درکجا قراردارند . دردنیا سه حالت موجود است : انسانهایی هستند که علاوه برتأمین نیازمندی های خود حالت دهش دارند . نیازمندی های سیاسی ، نظامی ، اقتصادی ،تخنیکی وحتی هنری دیگران را تأمین می کنند . و هستند کشورها و ملت هایی که قادربه تأمین نیازمندی های سیاسی نظامی ، آموزشی، تبلیغی ، اقتصادی ومدیریتی خود نیستند ؛ بدون کمک دیگران هیچ کاری نمی توانند ، یا نمی توانند نیازمندی های خویش را برآورده سازند .

     ما ، درکجاییم ؟ درجمع کشورهایی هستیم که حالت دهش دارند ؟ ما، نه کالای نظامی ، نه مواد غذایی ، نه مواد دارویی و نه سامان کشاورزی صادرمی کنیم . صادرات ما به کشاورزی وقالین های دستباف محدود می شود که آن هم مستقیماً صادر نمی شود و امتیازش به دست پاکستانی ها است. ما توان صادرکردن محصول دست خود را هم نداریم .ما محتاج هستیم . بیش از سی وچند کشوردر این جا نیروی نظامی دارند و هرطوری که دلشان خواست عمل می کنند.رئیس جمهورو پارلمان این کشوراعتراض می کنند اما اعتراضشان به جایی نمی رسد .

غیراز این سه چیزچه دراختیار دارد ؟ ثروت ، دانش وتکنالوژی درجه اول . اگر ماهم داشته باشیم همانطور می شویم . بنابراین ؛ راه پیشرفت وحفظ حاکمیت ملی وحتی وارد شدن به حریم حاکمیت دیگران ، قدرتمند تر شدن است ." بیا قوی شو اگر راحت جهان طلبی / که درنظام طبیعت ضعیف پامال است ".

        من درکتاب "سخنی با اقلیت های محکوم " درآخرین جملات مقدمه أش نوشته ام که اگر فنی شویم وغنی شویم آزاد می شویم . دیگران ابزار تکنالوژیکی تولید می کنند ؛ ما اگرتولید نمی توانیم حداقل استفاده أش را یاد داشته باشیم . وقتی جیب ما خالی ، دست ما بی هنر و مغزما تهی از دانش است آزادی معنا ندارد . درمتن نظام خلقت ؛ جاهل زیرفرمان عالم است .عالم به هرصورت جاهل را می چرخاند. فقیردراختیارغنی است .غنی به هرصورت فقیررا می چرخاند وهنرمند همیشه بر بی هنر مسلط است .

گفتگو با آقای علومی

          جمعی از اعضای شورای اجرائیه اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی در آستانه برگزاری سمینار حاکمیت ملی وتعامل بین المللی ، با جنرال نورالحق علومی رئیس کمیسیون دفاعی پارلمان و رهبر حزب متحد ملی دیدار و گفتگو کردند .

         در ابتدای این دیدار که قریب به سه ساعت به طول انجامید آقای سعیدی؛ سخنگوی اتحادیه دانشجویی سنایی، با ابراز خرسندی از این دیدار به بیان دیدگاههای اتحادیه، در باره مسائل اساسی و تحلیل شرایط کنونی کشور پرداخت و گفت بعد از نابودی حکومت طالبان و آغاز پروسه جدید در افغانستان ؛ در سایه همگاری های مجامع بین المللی فرصتی خوبی برا ی بازسازی ، نوسازی اقتصادی و توسعه فرهنگی  به وجود آمد که اگر درست هدایت و مدیریت می شد تغییرات اساسی در زندگی اقتصادی مردم و بسط و تعمیق مسائل فرهنگی ایجاد می کرد .

       سعیدی توافقنامه بن را که تقریبا همه گروههای سیاسی و قومی افغانستن در آن نماینده داشتند تاریخی خواند و افزود توافق نامه بن تجلی وفاق ملی و سر آغاز فرایند شکل گیری وحدت ملی بر  پایه عدالت محوری و مشارکت پذیری بود که با حمایت و همکاری های سازمان ملل متحد و مجامع جهانی ، ازظرفیت ها، زمینه ها و بسترکم نظیری برای ساختن افغانستان آینده و آرمانی برخوردار شده بود. اما متأسفانه در اثر سیاست های غلط زمامداران حکومتی و بی کفایتی آنان و نیز جار و جنجال های منفعت جویانه احزاب سیاسی استفاده مطلوبی از آن صورت نگرفت و تمامی طرح ها ، برنامه ها ، انتظارات وآرزوها عقیم ماند.

      وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش مجموعه های مدنی و روشنفکری به عنواان پلی بین مردم و دولت اشاره کرد وافزود با توجه به شرایط خاص جامعه افغنستان که تازه از تنور جنگ سر برآورده و هنوز زخم های التیام نیافته اش ملتهب و قابل اشتعال است باید سعی کنند زمینه های همدلی و هم پذیری  بیشتری را بین اقوام و اندیشه های مختلف به وجود آورند و از تأثیرات نا مطلوب برخی از درگیری ها و دعواهای نا نهجار سیاسی در بدنه اصلی جامعه جلوگیری نمایند.

          سخنگوی اتحادیه دانشجویی گفت: اتحادیه های دانشجویی و روشنفکری باید بکوشند سازه های فرهنگی سیاسی جدیدی را وارد معاملات ملی کنند و با ترویج الگوهای رفتاری هنجارمند سیاسی تعامل ملی و مدارای سیاسی را به جامعه بیاموزند.

         آقای سعیدی تشکیل اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی را برگرفته از این ضرورت و در راستای وظایف مدنی توصیف کرد و افزود این اتحادیه با توجه به آن که کمتر از یکسال از عمرش می گذرد پایگاه های خوبی را در بین دانَشجویان، قشرها و طیف های مختلف فکری پیدا کرده است و اکنون در ضمن مرکزیتی که در کابل دارد، نمایندگی هایی نیز در هرات و غزنی به وجود آورده است . سخنگوی اتحادیه دانشجویی در پایان سخنان خود ضمن آرزوی افغانستان آباد، آزاد و مستقل از آقای علومی خواست تا نقطه نظرات خود را پیرامون مسائل جاری و آینده افغانستان بیان داررد.

            آنگاه جنرال نورالحق علومی با ابرازخرسندی فراوان از دیدار با اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی، غزنی را مهد پرورش مردان بزرگ و تاریخ ساز خواند که هم در عرصه علم و فرهنگ و نیز در میدان سیاست و عمل مردان بزرگی را هم چون سنایی غزنوی و سلطان محمود غزنوی ... به جامعه ما تقدیم داشته است. رئیس کمیسیون امنیتی پارلمان ، نقش مردم غزنی را درساختن افغانستان کنونی نیز پیشتاز و تعیین کننده دانست و گفت اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی امروز باید بکوشد تا زمینه های فکری ، ذهنی و عملی شکل گیری ملت بزرذگ افغان را در بین جامعه خود فراهم آورد.

    رهبر حزب متحد ملی افزود، ساختن یک ملت، با زور، فشار و مشابه سازی نمی شود بل که با ید بکوشیم تا با پذیرش هویت های مختلف، در درون هویت کلانی به نام " افغان" بستر تشکیل و انسجام هویت ملی و وحدت ملی را فراهم آوریم . اگرز ما چنین می اندیشیم و شما چنان  می اندیشید هیچ اشکالی ندارد ؛ چرا ما دو پای در یک موزه کنیم که همه مثل هم بیندیشیم و به دنبال یک نفر یا یک جریان ویا حزب  خاصی حرکت کنیم . باید بپذیریم که اندیشه های مختلف روش های مختلف و استراتژی های مختلف وجود دارد که از ظرفیت ها ، پتانسیل های همه ی آنها در جهت ساختن افغانستان آینده باید استفاده شود . وقتی ساختار ذهنی ما دموکراتیک شد و احساس تعامل و تفاهم در ما رشد کرد آنگاه می توانیم ملت خود را بسازیم و در عرصه بین الملل نیز از استقلال و از حاکمیت خود دفاع کنیم.

    آقای علومی با اشاره به ساختار تخریب شده افغانستان و بحران امنیتی که روز به روز وخیم تر می گردد، بی تفاوتی دولت را علت پدید آمدن این وضع دانست و افزود: دولت آقای کرزی نتوانست از فرصت ها ، ظرفیت ها و شرایط مساعدی که بعد از توافق نامه بن در سایه همگرایی ملی و کمک های مجامع بین المللی به وجود آمده بود، برای بازسازی اقتصادی ، ایجاد امنیت پایدار و تحکیم پایه ها ی وحدت و حاکمیت ملی به خوبی استفاده برد.

 رئیس کمیسیون امنیتی پارلمان ، مشکل جامعه امروزی افغانستان را از خودخواهی هایی دانست که از بیرون بر ملت ما تحمیل شده وانحصار طلبی های زعامت سیاسی کشور آن را دوچندان ساخته است.

   وی گفت: اکنون همین خودخواهی های تحمیل شده از بیرون و خودخواهی های خود ماست که کشور ما ر ا با تمام ارزش های مادی و معنوی که دارد به بحرانی ترین کشور جهان تبدیل نموده است . با آن که ما همه چیز داریم، منابع طبیعی، آب کشاروزی ، استعدادهای خوب انسان های زحمت کش اما خود خواهی های ما باعث می شود که نتوانیم از این ظرفیت های خوب برای ساختن کشور خود استفاده بریم. و اکنون با همین خصلت های ناشایست ؛ ملک ما دری ما ، سیاستمداران حزبی ما ، دولتمردان و حکومت ما را خراب ساخته اند 

    مردم ما مردم خوب وشریفی اند . این ها گناه ندارند ؛ گناه در سطوح رهبری سیاسی افغانستان و زعامت های سیاسی و محلی است. سعیدی صاحب در فرمایشات خود چه خوب به نقش روشنفکران و اتحادیه های دانشحویی و جامعه مدنی اشاره کردند که با آگاه سازی مردم نگذارند مردم ما دیگر در بین برخورد های سیاسی، منافع و مطامع سیاستمداران در خون خویش بغلتند . رشد آکاهی عمومی تنها از طریق همین مجموعه ها امکان می یابد . اکنون ما باید دست در دست همدیگر بدهیم و با همکاری و دوستی برویم به سوی آن که درد های این مردم را دوا کنیم وآن ها را از بد بختی و مشکلات نجات دهیم. 

گزارشی مشروح از سمینار حاکمیت ملی وتعامل بین المللی در دانشکده طب دانشگاه(پوهنتون) کابل

  عصمت الله محمدی

           در تاریخ 8 سنبله 1387 سمینار علمی تحت عنوان حاکمیت ملی و تعامل بین المللی از سوی اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی در کافه تریا ی پوهنتون طب کابل برگزار گردید . در این سمینار شخصیت های علمی و سیاسی ، رهبران احزاب سیاسی ، نمایندگان انجمن های مدنی ، نماینده دفتر آیة الله شیرازی ، جمعی از نمایندگان مردم ولایت غزنی و تعداد پرشماری از دانشجویان دانشگاه های کابل اشتراک ورزیده بودند .برنامه های سمینار رأس ساعت 2 بعد از ظهر با تلاوت قرآن کریم آغاز و در پی آن سرود ملی افغانستان نواخته شد وآنگاه با قرائت بیانیه کوتاه اتحادیه توسط رضا پژوهش سمینار رسما افتتاح گردید.

     اولین سخنران سمینار؛ استاد محقق نماینده مردم کابل درپارلمان بود که وقتی برای ایراد سخنرانی اش پشت تریبون قرار گرفت ، تذکری از سوی مجری برنامه دریافت کرد که مطابق اجندا مدت سخنرانی ها پانزده دقیقه تعیین شده است و استاد باید روحیه دوران جهاد و سنگر را از یاد برده باشد و اکنون بر اساس دقیقه و ثانیه صحبت کند ! استاد در جواب تایید کردکه میدان مانورهای او همواره وسیع بوده و برایش مشکل است که در این میدان های خورد مانور دهد.  محقق ضمن اظهار خرسندی از حضور در جمع اتحادیه دانشجویی سنایی غزنوی و جوانان دانشجو، نقش آنان را در ساختار افغانستان آینده برجسته خواند و افزود افغانستان آینده بر مبنای تخصص و دانش محوری استوار خواهد شد. استاد در آغاز سخنان خود با اشاره به یکی از مواد قانون اساسی که حق حاکمیت ملی را متعلق به مردم می داند به توضیح معنا و مفهوم حاکمیت ملی پرداخت و گفت حاکمیت ملی یعنی حاکمیت مردم بر منافع مادی و معنوی خود و هر آنچه به زندگی شان مربوط می شود. بنا بر این حاکمیت ملی با یک سلسله مسائلی مرتبط است که از قبل باید آن ها را داشته باشیم . مثل مرزهای جغرافیایی معین ، جمعیت های مشخص و سازمان حکومتی مشخص که حاکمیت مردم از آن طریق اعمال شود  . استاد محقق اظهارداشت وقتی ازحاکمیت ملی در افغانستان سخن  می گوییم باید بدانیم مؤلفه های ملت بزرگ افغانستان چیست که از مجموعه آن ملت افغانستان پدید می آید .اوضمن اشاره به ملیت های مختلف افغانستان که در قانون اساسی از آنها نام برده شده و حق حاکمیت به آن ها تعلق گرفته است ،گفت: همین گروه های مختلف قومی مؤلفه های ملتی هستند که از آن ها به نام "افغان "یاد می شود و حاکمیت ملی به صورت یکسان و بدون تبعیض از آن همین اقوام ساکن در این سر زمین است. محقق در ادامه صحبت های خود به مسئله زبان که یکی از چالش برانگیزترین مسایل امروزی کشور بین صاحبان دو گویش دری و پشتو است اشاره کرد و گفت : " بحث زبان به عنوان يكی از خطرناكترين مسایلی كه امنيت و وحدت ملي ما را تهديد مي كند مطرح است . اگر كسي الفبايی ازعدالت اجتماعي را بفهمد يا به قانون اساسي كو چكترين توجهی كرده باشد مي داند هركسي كه دراين سرزمين زندگي مي كند حق دارد به زبان مادري خود تكلم كند وهم چنين از دو زبان رسمي كشور كه دراين سرزمين سراسري (ملی)است استفاده كند . پشتو ؛ زبان هموطن ما است وما نسبت به آن احترام داریم. بخش كلانی ازاين ملت به زبان پشتو تكلم مي كنند . اما بخش كلان ديگري ازمردم کشور به زبان دری تكلم مي كنند كه نه تنها زبان بخش كلان ازمردم ما ؛ بل كه زبان شرق است . در بخش كلانی از تمدنهاي عظيمی كه درمنطقه بوده اند زبان رسمي بوده و در زمان احمدشاه بابا و بعد از او، زبان اداري و رسمي كشور بوده وامروز هم يكي از زبانهاي رسمي كشورما است. استاد محقق از حضور در بخش دوم سمینار که برنامه پرسش وپاسخ بود عذر خواست و راهی جلسه دیگری که از پیش برنامه ریزی شده بود گردید.

  دومین سخنران سمینار داکترعبدالقیوم سجادی؛ سخنگوی حزب جمهوری و نماینده مردم غزنی در پارلمان بود که به خاطر اهمیت علمی این سخنرانی مشروح آن را برای خوانندگان عزیز راهبرد نو به دست چاپ سپرده ایم.  جنرال علی اکبر قاسمی یکی دیگر از سخنرانان این سمینار بود که ضمن بررسی تاریخچه حاکمیت های سیاسی در افغانستان یاد آور شد که چیزی به نام حاکمیت ملی در طول تاریخ افغانستان وجود نداشته است و در افغانستان حکومت های زورگو و استبداد زمینه و فرصت هرگونه رأی و نظر را از دیگران گرفته است اکنون اگر چند در سایه جهاد و مبارزات طولانی بسیاری از این مشکلات حل شده است با این وجود تا رسیدن به مفهوم واقعی حاکمیت ملی در افغانستان راه درازی در پیش رو داریم. آقای قاسمی در بخش پرسش و پاسخ  نیز از مشارکت ملی در تصمیم گیری های سیاسی به عنوان فاکتور مهم و اصلی در راستای تحکیم حاکمیت ملی نام برد وافزود : این وظیفه دولت است که با اتخاذ سیاست های مشارکت جویانه و پرهیز از انحصار گرایی زمینه های بیشتر مشارکت مردم در تصمیم گیری های سیاسی را فراهم آورد ؛ مسئله ای که هنوز نه تنها برآورده نشده است بلکه وفاق ملی ای که بعد از مذاکرات بن در افغانستان به وجود آمده بود در اثر اتخاذ سیاست های غلط هیأت حاکم به تشتت و پراکندگی سیاسی انجامید و وفاق ملی به میدانی برای حذف رقبای سیاسی مبدل گشت.

طبق برنامه اولین سخنران بعد از تنفس آقای صبغت الله سنجر رئیس پالیسی دولت کرزی بود اما او به دلیل برخی ملاحظاتی که داشت و میزبانان

نتوانسته بودند آن ها را برآورده سازند از حضور در جلسه سمینار و ایراد سخنرانی خود داری ورزید . میزبانان سمینار سعی زیاد ازخود به خرج داده بودند تا ملاحظات مهمانان را لحاظ کنند اما ، ممکن نبود  که به خواست های تقریبا متضاد آنان پاسخ دهند . درست دو روز باقی مانده به سمینار اعتراض مشابهی از سوی کمیته سیاسی حزب وحدت مردم افغانستان مطرح گردید که دانشجویان را مجبور کرد تمامی اطلاعیه ها ، بنرها و پلاکارت های منتشره را جمع آوری کرده منطبق با خواسته های کمیته مزبور، از نو تنظیم و منتشر کنند و سر انجام بودجه دیگری بر اقتصاد ناچیز اتحادیه تحمیل گردید .در هر حال با نیامدن جناب سنجر؛ استاد زاهدی کارشناس مسائل سیاسی افغانستان که آخرین سخنران سمینار نیز بود به ایراد سخنرانی پرداخت.آقای زاهدی با ابراز خرسندی فراوان از ایجاد و توسعه تشکل های فرهنگی- دانشجویی که اکنون فضای جدید را بر گفتمان سیاسی کشور حاکم کرده است ؛ اظهار امیدواری کرد که این حرکت ها ادامه و گسترش یابند تا ساختار افغانستان آینده بر بنیاد عقلانیت و خرد ورزی استوار گردد .  زاهدی ضمن اشاره به اين که  پیرامون حاکمیت ملی و تعامل بین المللی سخنرانان سمینار توضیحات مفصلی رل ارائه دادند، گفت: او مایل است به این موضوع از زاویه دیگری نظر اندازد آقای زاهدی بحثش را اینگونه آغاز کرد:  من به این مسئله از یک زاویه دیگر می بینم . زاویه دیگر برمبنای سه آموزش جامعه شناسانه سیاسی علی (ع) است . اول راهنمایی حضرت را می خوانم وبعد تحلیل خودرا شروع می کنم :" به هرکس محتاج بودی اسیرش هستی" . یعنی احتیاج واسارت باهم پیوند دارند . اسیری مفهومش این نیست که ازمیدان های جنگ ، شخص دستبند زده شده به پشت جبهه منتقل شود ؛ اسیری انواع واقسام مختلفی دارد.ازجانب دیگر:" به هرکس دهش داشتی امیرش هستی ". بازدهش مفهوم وسیعی دارد ؛علم دادن ، کمال دادن، ادب دادن ، هنرآموختن ...اینها انواع دهش است . و"ازهرکس بی نیازی ؛ نه به اوچیزی می دهی نه ازاو می گیری (یا اگر می دهی ، می گیری . بین داد وستد یک موازنه برقراراست ) نظیرش هستی ". این جا هم طرازی ، هم شأنی و کفو بودن برقراراست .

    با درنظرداشت این سه جمله کسانی که ازنقض حاکمیت ملی خویش نگران هستند وشاید یکی ازآنها ما باشیم ؛ باید جایگاه خود را تعیین کنند که درکجا قراردارند . دردنیا سه حالت موجود است : انسانهایی هستند که علاوه برتأمین نیازمندی های خود حالت دهش دارند . نیازمندی های سیاسی ، نظامی ، اقتصادی ،تخنیکی وحتی هنری دیگران را تأمین می کنند . و هستند کشورها و ملت هایی که قادربه تأمین نیازمندی های سیاسی نظامی ، آموزشی، تبلیغی ، اقتصادی ومدیریتی خود نیستند ؛ بدون کمک دیگران هیچ کاری نمی توانند ، یا نمی توانند نیازمندی های خویش را برآورده سازند .

   ما ، درکجاییم ؟ درجمع کشورهایی هستیم که حالت دهش دارند ؟ ما، نه کالای نظامی ، نه مواد غذایی ، نه مواد دارویی و نه سامان کشاورزی صادرمی کنیم.  ما محتاج هستیم . بیش از سی وچند کشوردر این جا نیروی نظامی دارند و هرطوری که دلشان خواست عمل می کنند.رئیس جمهورو پارلمان این کشوراعتراض می کنند اما اعتراضشان به جایی نمی رسد.استاد زاهدی در بخش دیگری از سخنان خود از علم، اقتصاد و تکنولوژی به عنوان فاکتور های مهم پیشرفت و تحکیم  حاکمیت ملی و اقتدار در تنظیم مناسبات بین المللی یاد کرد و افزود: امروز همه کشورهایی که در عرصه جهانی توانمند و تاثير گزار هستند غیراز این سه چیزچه دراختیار دارد ؟ ثروت ، دانش وتکنالوژی درجه اول . اگر ماهم داشته باشیم همانطور می شویم . بنابراین ؛ راه پیشرفت وحفظ حاکمیت ملی وحتی وارد شدن به حریم حاکمیت دیگران ، قدرتمند تر شدن است ." بیا قوی شو اگر راحت جهان طلبی / که درنظام طبیعت ضعیف پامال است ".

      من درکتاب "سخنی با اقلیت های محکوم " درآخرین جملات مقدمه أش نوشته ام که اگر فنی شویم وغنی شویم آزاد می شویم . دیگران ابزار تکنالوژیکی تولید می کنند ؛ ما اگرتولید نمی توانیم حداقل استفاده أش را یاد داشته باشیم . وقتی جیب ما خالی ، دست ما بی هنر و مغزما تهی از دانش است آزادی معنا ندارد . درمتن نظام خلقت ؛ جاهل زیرفرمان عالم است .عالم به هرصورت جاهل را می چرخاند. فقیردراختیارغنی است .غنی به هرصورت فقیررا می چرخاند وهنرمند همیشه بر بی هنر مسلط است .بعد از سخنرانی استاد زاهدی جلسه پرسش و پاسخ بود که به دلیل حجم زیاد سؤالات به بسیاری از آن ها  پاسخ داده نشد و این امر ، باعث نارضایتی در میان دانشجویانی گردید که چندین ساعت برای دریافت پاسخ متناسب به سؤالات خود به انتظار نشسته بودند .

    نکته دیگر قابل تأمل این بود که اکثریت قریب به اتفاق پرسندگان ، سؤالاتشان را از سخنرانانی پرسیده بودند که توانایی های علمی بیشتری برای پاسخگویی داشتند اما مجری برنامه سؤالات را به همه سخنرانانی که در جلسه پرسش  و پاسخ شرکت داشتند به یکسان توزیع می کرد ؛ روشی که سرانجام خشم دانشجویان را برانگیخت و با انتقاد شدید به نحوه خواندن سؤالات و ارجاع آنان به مهمانان، دانشجویی برخاست و اعتراض کنان خواست سؤالش را از کسی که خود می خواهد مطرح کند!